Nghị định 259/2025: Quy định mới về kiểm soát thương mại chiến lược

Nội dung chính

Nghị định số 259/2025/NĐ-CP của Chính phủ ban hành ngày 10 tháng 10 năm 2025 thiết lập một khuôn khổ pháp lý toàn diện về kiểm soát thương mại chiến lược tại Việt Nam. Nghị định này quy định việc quản lý các hoạt động xuất khẩu, tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu, trung chuyển và quá cảnh đối với hàng hóa thương mại chiến lược. Trọng tâm của Nghị định là kiểm soát chặt chẽ vũ khí hủy diệt hàng loạt, vũ khí thông thường và đặc biệt là hàng hóa lưỡng dụng – những loại hàng hóa có thể dùng cho cả mục đích dân sự và quân sự, hoặc để sản xuất vũ khí. Nghị định cũng đề cao vai trò của Chương trình tuân thủ nội bộ (ICP) của các thương nhân trong việc đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật.

Nghị định đặt ra các nguyên tắc quản lý, quy trình cấp phép rõ ràng, cùng với trách nhiệm cụ thể cho các thương nhân và cơ quan quản lý nhà nước. Nó quy định các trường hợp phải có giấy phép đối với hàng hóa lưỡng dụng, bao gồm cả khi có nghi ngờ về mục đích sử dụng cuối cùng hoặc người sử dụng cuối cùng thuộc danh sách bị chỉ định. Các quy định về hồ sơ, quy trình cấp, sửa đổi, bổ sung và thu hồi giấy phép, cũng như xác nhận và thu hồi quyết định xác nhận thực hiện Chương trình tuân thủ nội bộ, đều được hướng dẫn chi tiết.

Điểm quan trọng

• Quy định chi tiết về quản lý xuất khẩu, tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu, trung chuyển, quá cảnh hàng hóa thương mại chiến lược và hàng hóa lưỡng dụng.
• Thiết lập cơ chế cấp phép rõ ràng cho hàng hóa lưỡng dụng, bao gồm hai loại giấy phép (theo lô hàng và theo thời hạn) và quy định hiệu lực tương ứng.
• Khuyến khích và tạo điều kiện cho thương nhân xây dựng, thực hiện Chương trình tuân thủ nội bộ (ICP) nhằm nâng cao hiệu quả kiểm soát và tạo thuận lợi trong quá trình cấp phép.
• Phân công trách nhiệm cụ thể cho các Bộ, cơ quan ngang Bộ trong việc xây dựng danh mục hàng hóa, cấp phép, theo dõi, tuyên truyền và truy xuất thông tin, đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ.
• Đưa ra các điều kiện thu hồi giấy phép và quyết định xác nhận ICP trong trường hợp vi phạm hoặc không tuân thủ.

Đối tượng áp dụng

Nghị định này áp dụng đối với các thương nhân thực hiện hoạt động xuất khẩu, tạm nhập tái xuất, chuyển khẩu, trung chuyển, quá cảnh hàng hóa thương mại chiến lược và hàng hóa lưỡng dụng. Ngoài ra, các cơ quan, tổ chức có liên quan đến việc quản lý và thực thi kiểm soát thương mại chiến lược như Bộ Công Thương, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Y tế, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng cũng là đối tượng chịu sự điều chỉnh của Nghị định.