Luật Lưu trữ 2024 số 33/2024/QH15: Bạn cần biết gì từ ngày 01/01/2025?

Luật Lưu trữ 2024 số 33/2024/QH15 điều chỉnh những đối tượng nào?

Theo Điều 1 và Điều 3 của Luật Lưu trữ 2024, phạm vi điều chỉnh bao gồm:

• Quản lý tài liệu lưu trữ và cơ sở dữ liệu tài liệu lưu trữ thuộc Phông lưu trữ Nhà nước Việt Nam (tài liệu của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước, lực lượng vũ trang).
• Tài liệu lưu trữ tư có giá trị đặc biệt (của cá nhân, gia đình, dòng họ, cộng đồng, tổ chức xã hội, tổ chức kinh tế ngoài nhà nước).
• Tài liệu điện tử được công nhận có đầy đủ giá trị pháp lý như thông điệp dữ liệu theo pháp luật về giao dịch điện tử (Điều 7, khoản 3).

Lưu ý đặc biệt: Nếu tài liệu lưu trữ được công nhận là bảo vật quốc gia, ngoài Luật Lưu trữ 2024, còn phải tuân thủ Luật Di sản văn hóa. Việc mang bảo vật quốc gia ra nước ngoài phải do Thủ tướng Chính phủ quyết định (Điều 3, khoản 2).

Những hành vi nào bị nghiêm cấm theo Luật Lưu trữ 2024?

Theo Điều 8, các hành vi bị nghiêm cấm bao gồm:

1. Chuyển giao, cung cấp, hủy trái phép hoặc cố ý làm hư hỏng, mua bán, chiếm đoạt, làm mất tài liệu lưu trữ do cơ quan có thẩm quyền của Đảng, Nhà nước quản lý.
2. Làm giả, làm sai lệch nội dung, làm mất tính toàn vẹn của tài liệu lưu trữ và dữ liệu chủ; truy cập, sao chép, chia sẻ trái phép tài liệu lưu trữ, cơ sở dữ liệu tài liệu lưu trữ.
3. Hủy trái phép tài liệu lưu trữ tư có giá trị đặc biệt.
4. Sử dụng tài liệu lưu trữ hoặc lợi dụng hoạt động dịch vụ lưu trữ để xâm phạm lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng, quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
5. Mang tài liệu lưu trữ ra nước ngoài, ra ngoài lưu trữ hiện hành, lưu trữ lịch sử trái quy định.

Mức phạt: Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, cá nhân, tổ chức có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. Theo Nghị định số 144/2021/NĐ-CP, mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm trong lĩnh vực lưu trữ có thể lên đến 30 triệu đồng đối với cá nhân và 60 triệu đồng đối với tổ chức.

Lưu trữ tư có gì mới trong Luật Lưu trữ 2024?

Điều 2, khoản 14 định nghĩa: “Lưu trữ tư là lưu trữ của cá nhân, gia đình, dòng họ, cộng đồng, tổ chức không phải là hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ.”

Theo Điều 5, khoản 4, Nhà nước có chính sách “khuyến khích tổ chức, cá nhân, gia đình, dòng họ, cộng đồng bảo vệ, bảo quản và phát huy giá trị tài liệu lưu trữ tư.” Điều này thể hiện sự xã hội hóa cao trong lĩnh vực lưu trữ, tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân tham gia.

Điều 3, khoản 5 cho phép: Tổ chức, cá nhân, gia đình, dòng họ, cộng đồng “quyết định việc áp dụng quy định của Luật này đối với lưu trữ tài liệu lưu trữ tư không thuộc trường hợp quy định tại khoản 1 Điều này” (tức tài liệu tư không có giá trị đặc biệt).

Tình huống thực tế:

Ông Nguyễn Văn A, một nhà sưu tập cổ vật, có một bộ sưu tập tài liệu giấy từ thời nhà Nguyễn. Nếu bộ sưu tập này được cơ quan có thẩm quyền xác định là tài liệu lưu trữ tư có giá trị đặc biệt, ông A phải tuân thủ các quy định về bảo quản, không được hủy trái phép (Điều 8, khoản 3). Ngược lại, nếu bộ sưu tập không thuộc diện đặc biệt, ông A có toàn quyền quyết định việc lưu trữ theo ý muốn.

Phông lưu trữ quốc gia Việt Nam được cấu trúc như thế nào?

Theo Điều 9, cấu trúc Phông lưu trữ quốc gia Việt Nam được quy định chi tiết:

• Phông lưu trữ Đảng Cộng sản Việt Nam: Tài liệu của cơ quan, tổ chức Đảng, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, tổ chức chính trị – xã hội, nhân vật lịch sử của Đảng.
• Phông lưu trữ Nhà nước Việt Nam: Tài liệu của cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập, doanh nghiệp nhà nước, lực lượng vũ trang, nhân vật lịch sử tiêu biểu của Nhà nước, bao gồm cả tài liệu từ cấp trung ương đến cấp xã.
• Tài liệu lưu trữ tư: Bao gồm tài liệu của cá nhân, gia đình, dòng họ, cộng đồng; tổ chức xã hội, xã hội – nghề nghiệp; tổ chức phi chính phủ và tổ chức kinh tế ngoài nhà nước.

Thẩm quyền quản lý được phân cấp rõ ràng tại Điều 10:

• Bộ Nội vụ: Quản lý tài liệu tại lưu trữ lịch sử trung ương, cơ sở dữ liệu Phông lưu trữ Nhà nước Việt Nam.
• Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao: Quản lý và lưu trữ tài liệu hình thành trong hoạt động của ngành mình.
• Ủy ban nhân dân cấp tỉnh: Quản lý tài liệu tại lưu trữ lịch sử cấp tỉnh và cơ sở dữ liệu liên quan.

Câu hỏi thường gặp