Việc sửa đổi Luật Dầu khí đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực năng lượng. Trong phiên thảo luận tổ tại Quốc hội, các đại biểu đã tập trung phân tích nhiều vấn đề trọng tâm như chính sách thuế, thời hạn hợp đồng dầu khí, phân định ranh giới với Luật Điện lực và cơ chế tài chính cho hoạt động thu hồi, lưu trữ carbon. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết những góp ý quan trọng, giúp bạn đọc nắm bắt định hướng sửa đổi và tác động đến hoạt động đầu tư, kinh doanh.
📋 Mục lục bài viết
- Chính sách thuế trong Luật Dầu khí (sửa đổi) được điều chỉnh như thế nào?
- Vùng an toàn xung quanh công trình dầu khí được quy định ra sao?
- Thời hạn hợp đồng dầu khí: Tiêu chí gia hạn cần cụ thể hóa thế nào?
- Vai trò của Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Quốc gia Việt Nam trong hợp đồng dầu khí
- Phân công trách nhiệm quản lý nhà nước về dầu khí cần rõ ràng hơn?
- Ranh giới giữa Luật Dầu khí và Luật Điện lực đối với năng lượng ngoài khơi
- Cơ chế tài chính cho thu hồi, lưu trữ carbon được quy định thế nào?
- Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước: Những điểm cần hoàn thiện
- Về mối quan hệ giữa thương lượng và tố tụng
- Phân hóa trách nhiệm hoàn trả giữa lỗi cố ý và vô ý
- Giảm gánh nặng cho người bị thiệt hại
- Về phạm vi trách nhiệm bồi thường trong lĩnh vực thuế
- Mở rộng phạm vi bồi thường cho công chức bị buộc thôi việc trái pháp luật
- Chính sách đặc thù xử lý vi phạm trong kinh tế nhà nước: Cân bằng giữa khuyến khích và kiểm soát
- Tình huống thực tế: Bài toán chi phí tuân thủ cho nhà đầu tư điện gió ngoài khơi
- Lời khuyên từ luật sư
Chính sách thuế trong Luật Dầu khí (sửa đổi) được điều chỉnh như thế nào?
Trong góp ý về Dự án Luật Dầu khí (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Đào Tùng, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long, tập trung phân tích các quy định về thuế suất và cơ chế xử lý chi phí. Theo đại biểu, dự thảo quy định cụ thể mức thuế TNDN và thuế xuất khẩu đối với các dự án dầu khí ưu đãi, ưu đãi đặc biệt. Tuy nhiên, đại biểu nhấn mạnh các chính sách ưu đãi thuế cần được quy định trong pháp luật về thuế.
“Các chính sách ưu đãi thuế cần được quy định trong pháp luật về thuế để bảo đảm tính thống nhất, nhất quán của hệ thống pháp luật, tránh lồng ghép chính sách thuế trong luật chuyên ngành” – Đại biểu Nguyễn Đào Tùng, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long.
Đáng chú ý, đại biểu đề nghị:
- Không quy định cụ thể mức thuế suất TNDN trong Luật Dầu khí, mà thực hiện theo Luật Thuế TNDN.
- Mức thuế suất cụ thể phù hợp với từng hợp đồng dầu khí do cấp có thẩm quyền quyết định.
- Thuế xuất khẩu dầu thô nên thực hiện theo Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu và các quy định liên quan.
Bên cạnh đó, đối với quy định cho phép khấu trừ trực tiếp chi phí vào số tiền phải nộp ngân sách, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo làm rõ cơ sở pháp lý và đánh giá đầy đủ tác động đối với ngân sách, kế hoạch tài chính quốc gia, tránh ảnh hưởng đến nguyên tắc quản lý thu, chi ngân sách.
Vùng an toàn xung quanh công trình dầu khí được quy định ra sao?
Đại biểu Ngô Sỹ Cường, Đoàn ĐBQH tỉnh Vĩnh Long, quan tâm đến quy định về vùng an toàn xung quanh công trình dầu khí tại dự thảo luật. Cụ thể, dự thảo cho phép xác định vùng cấm thả neo hoặc tiến hành hoạt động ngầm dưới biển trong phạm vi 2 hải lý (tương đương khoảng 3.704 mét).
Trong khi đó, theo Luật Biển Việt Nam, vành đai an toàn đối với đảo nhân tạo, công trình và thiết bị trên biển chỉ là 500 mét. Sự khác biệt này đặt ra yêu cầu rà soát kỹ mối quan hệ giữa hai quy định.
Đại biểu Ngô Sỹ Cường đề nghị nếu cần thiết lập khu vực hạn chế có phạm vi lớn hơn thì phải xác định rõ cơ sở và chế độ pháp lý, tránh tạo ra cách hiểu về một vùng biển có quy chế riêng, ảnh hưởng đến quyền tự do hàng hải và các hoạt động hợp pháp khác.
Thời hạn hợp đồng dầu khí: Tiêu chí gia hạn cần cụ thể hóa thế nào?
Về thời hạn hợp đồng dầu khí tại Điều 20 của dự thảo, đại biểu Ngô Sỹ Cường cho rằng các khái niệm mang tính định tính như:
- “Điều kiện địa chất dầu khí phức tạp”
- “Tiềm năng dầu khí hạn chế”
- “Khó khăn đặc thù”
…cần được cụ thể hóa bằng những tiêu chí định lượng rõ ràng. Đây là căn cứ pháp lý quan trọng để xem xét gia hạn hợp đồng, nếu chỉ quy định chung chung sẽ dễ dẫn đến cách hiểu khác nhau, thiếu thống nhất khi áp dụng trên thực tế, thậm chí phát sinh khiếu kiện giữa nhà đầu tư và cơ quan quản lý.
Vai trò của Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Quốc gia Việt Nam trong hợp đồng dầu khí
Đại biểu Ngô Sỹ Cường đề nghị phân định rõ chức năng của Tập đoàn Công nghiệp Năng lượng Quốc gia Việt Nam khi thực hiện quyền của nước chủ nhà trong hợp đồng dầu khí với quyền, nghĩa vụ của doanh nghiệp tham gia hợp đồng. Việc xử lý chi phí đầu tư không thành công, sử dụng lợi nhuận sau thuế để bù đắp chi phí và xác định mức thu hồi chi phí trong từng hợp đồng cần được kiểm soát chặt chẽ, công khai, minh bạch, phòng ngừa thất thoát ngân sách nhà nước.
Phân công trách nhiệm quản lý nhà nước về dầu khí cần rõ ràng hơn?
Đại biểu Vừ A Bằng, Đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên, cho biết hoạt động dầu khí liên quan đến nhiều lĩnh vực như đầu tư, tài chính, tài nguyên, môi trường, quốc phòng, an ninh và môi trường biển. Vì vậy, luật cần:
- Phân công rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp và trách nhiệm của từng chủ thể.
- Phân cấp, phân quyền cho Tập đoàn phải đi đôi với trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm tra, giám sát.
- Bổ sung quy định xử lý trường hợp nhà thầu muốn nhận lại phần diện tích đã hoàn trả để tiếp tục thăm dò.
- Giao Chính phủ quy định chi tiết dự án khai thác tận thu mỏ, cụm mỏ, lô dầu khí.
Ranh giới giữa Luật Dầu khí và Luật Điện lực đối với năng lượng ngoài khơi
Một vấn đề quan trọng được các đại biểu đặt ra là xác định rõ ranh giới điều chỉnh giữa Luật Dầu khí và Luật Điện lực đối với các dự án năng lượng ngoài khơi. Theo đó:
- Khái niệm năng lượng ngoài khơi trong Luật Dầu khí nên tập trung vào hoạt động gắn trực tiếp, cộng sinh hoặc hỗ trợ hoạt động dầu khí, bao gồm việc tận dụng, tái sử dụng hạ tầng dầu khí ngoài khơi.
- Các dự án điện gió ngoài khơi thương mại độc lập, phát điện lên lưới điện quốc gia cần thuộc phạm vi điều chỉnh của pháp luật về điện lực, quy hoạch điện, biển và môi trường.
Nếu không phân định rõ, một dự án có thể đồng thời phải thực hiện thủ tục theo cả pháp luật dầu khí và pháp luật điện lực, làm tăng chi phí tuân thủ, kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư, giảm sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.
Cơ chế tài chính cho thu hồi, lưu trữ carbon được quy định thế nào?
Đại biểu Hứa Đức Việt, Đoàn ĐBQH tỉnh Lạng Sơn, đề nghị làm rõ cơ chế tài chính và việc phân chia doanh thu từ tín chỉ carbon. Dự thảo luật mới quy định doanh thu từ bán tín chỉ carbon được hạch toán giảm phần thu hồi chi phí nhưng chưa làm rõ cách xử lý phần doanh thu vượt quá chi phí.
Nếu cơ quan soạn thảo xác định đây là nguồn doanh thu được phân chia theo tỷ lệ dầu khí lãi thì nguyên tắc này cần được quy định ngay trong luật, thay vì chỉ thể hiện tại nghị định, nhằm bảo đảm cơ sở pháp lý và tính ổn định của chính sách đầu tư.
Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước: Những điểm cần hoàn thiện
Thảo luận về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước, đại biểu Tạ Thị Yên, Đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên, nhấn mạnh đây là đạo luật liên quan trực tiếp đến quyền con người, quyền công dân và trách nhiệm của Nhà nước. Các góp ý tập trung vào những vấn đề sau:
Về mối quan hệ giữa thương lượng và tố tụng
Đại biểu đề nghị quy trình thương lượng tại Điều 46 nên áp dụng đối với yêu cầu được giải quyết tại cơ quan có trách nhiệm bồi thường. Trường hợp Tòa án kết hợp giải quyết yêu cầu bồi thường trong vụ án hình sự hoặc hành chính thì thực hiện theo pháp luật tố tụng tương ứng, tránh chồng lấn thủ tục và kéo dài thời gian giải quyết vụ án.
Phân hóa trách nhiệm hoàn trả giữa lỗi cố ý và vô ý
Đại biểu đề nghị phân hóa rõ trách nhiệm hoàn trả giữa lỗi cố ý và lỗi vô ý. Với lỗi cố ý, có thể quy định mức trần cao hơn hoặc bổ sung căn cứ để Hội đồng xem xét quyết định mức phù hợp dựa trên tính chất hành vi, mức độ lỗi, hậu quả, khả năng khắc phục.
Giảm gánh nặng cho người bị thiệt hại
Cơ quan giải quyết bồi thường phải chủ động phối hợp, khai thác hồ sơ và dữ liệu do các cơ quan nhà nước quản lý; không yêu cầu người dân cung cấp lại tài liệu đã có trong cơ sở dữ liệu hoặc hồ sơ nhà nước.
Về phạm vi trách nhiệm bồi thường trong lĩnh vực thuế
Đại biểu Phùng Đức Chính, Đoàn ĐBQH tỉnh Lạng Sơn, đề nghị tiếp tục liệt kê rõ các nhóm hành vi thuộc trách nhiệm bồi thường trong lĩnh vực thuế như luật hiện hành, tránh dẫn chiếu vòng tròn gây khó áp dụng.
Mở rộng phạm vi bồi thường cho công chức bị buộc thôi việc trái pháp luật
Đại biểu Lò Thị Luyến, Đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên, đề nghị mở rộng phạm vi bồi thường đối với tất cả công chức bị buộc thôi việc trái pháp luật, không nên giới hạn theo chức vụ dưới Thứ trưởng và tương đương.
Chính sách đặc thù xử lý vi phạm trong kinh tế nhà nước: Cân bằng giữa khuyến khích và kiểm soát
Góp ý dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về cơ chế, chính sách đặc thù để xử lý vi phạm pháp luật liên quan đến kinh tế nhà nước, kinh tế tư nhân và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đại biểu Tạ Thị Yên cho rằng chính sách cần đồng thời bảo vệ người năng động, sáng tạo và phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.
Đại biểu đề nghị làm rõ tiêu chí xác định “vì lợi ích chung”, căn cứ chuyên môn tại thời điểm ra quyết định, việc tuân thủ thẩm quyền, kiểm soát xung đột lợi ích và quản trị rủi ro. Đối với hoạt động khoa học, công nghệ, chỉ nên bảo vệ những rủi ro đã được nhận diện, quản trị có trách nhiệm và phát sinh trong phạm vi được cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Tình huống thực tế: Bài toán chi phí tuân thủ cho nhà đầu tư điện gió ngoài khơi
Một nhà đầu tư nước ngoài muốn triển khai dự án điện gió ngoài khơi tại vùng biển Việt Nam. Theo quy định hiện hành, nếu ranh giới giữa Luật Dầu khí và Luật Điện lực không được phân định rõ, nhà đầu tư có thể phải thực hiện song song hai bộ thủ tục: một theo pháp luật dầu khí (nếu dự án nằm trong khu vực có hoạt động dầu khí) và một theo pháp luật điện lực. Điều này không chỉ làm tăng chi phí tuân thủ mà còn kéo dài thời gian chuẩn bị đầu tư, ảnh hưởng đến tiến độ và hiệu quả dự án. Việc phân định rõ trong luật sẽ giúp nhà đầu tư xác định chính xác cơ quan quản lý, thủ tục cần thực hiện, từ đó chủ động hơn trong kế hoạch đầu tư.
Lời khuyên từ luật sư
Trên cơ sở phân tích các góp ý của đại biểu Quốc hội, chúng tôi đưa ra một số lưu ý cho doanh nghiệp và nhà đầu tư:
- Doanh nghiệp dầu khí cần theo dõi sát quá trình hoàn thiện Luật Dầu khí (sửa đổi), đặc biệt là các quy định về thuế suất, cơ chế thu hồi chi phí và thời hạn hợp đồng, để kịp thời điều chỉnh kế hoạch đầu tư.
- Nhà đầu tư năng lượng ngoài khơi cần xác định rõ loại hình dự án (điện gió thương mại độc lập hay dự án gắn với hoạt động dầu khí) để áp dụng đúng khung pháp lý, tránh chồng lấn thủ tục.
- Chủ động nắm bắt quy định về tín chỉ carbon và cơ chế tài chính liên quan, bởi đây là lĩnh vực mới, có tiềm năng tăng trưởng lớn nhưng còn nhiều điểm chưa rõ ràng.
- Trong lĩnh vực bồi thường nhà nước, người dân cần lưu ý quyền được yêu cầu cơ quan nhà nước khai thác hồ sơ, dữ liệu thay vì phải tự cung cấp lại các tài liệu đã có trong cơ sở dữ liệu nhà nước.
- Đối với cán bộ, công chức làm trong lĩnh vực khoa học công nghệ, cần nắm rõ phạm vi được bảo vệ theo
Bạn đang cần Luật sư tư vấn pháp luật trực tiếp?
Kết nối ngay với tổng đài Luật Quang Huy để nhận ý kiến tư vấn pháp lý nhanh chóng, bảo mật và hoàn toàn chính xác từ đội ngũ Luật sư chuyên môn.
