Nội dung chính

Luật Công chứng số 46/2024/QH15, được Quốc hội thông qua ngày 26 tháng 11 năm 2024 và có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2025, là văn bản pháp lý quan trọng quy định toàn diện về công chứng tại Việt Nam. Luật này thay thế Luật Công chứng số 53/2014/QH13, nhằm khắc phục những hạn chế, vướng mắc trong thực tiễn thi hành, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số trong hoạt động công chứng.

Nội dung chính của Luật tập trung vào việc quy định về công chứng viên, các tổ chức hành nghề công chứng, quy trình hành nghề, thủ tục công chứng và công tác quản lý nhà nước về công chứng. Luật cũng làm rõ các định nghĩa, nguyên tắc hành nghề, chức năng xã hội của công chứng viên và các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động công chứng.

Đặc biệt, Luật bổ sung các quy định về công chứng điện tử, tạo cơ sở pháp lý cho việc áp dụng hình thức công chứng mới này. Ngoài ra, Luật cũng điều chỉnh chi tiết về tiêu chuẩn bổ nhiệm, đào tạo, tập sự, miễn nhiệm công chứng viên, cũng như quy định về thành lập, hoạt động, chuyển đổi và chấm dứt hoạt động của các tổ chức hành nghề công chứng.

Điểm quan trọng

• **Công chứng điện tử chính thức được công nhận:** Luật bổ sung 04 điều quy định về công chứng điện tử, bao gồm nguyên tắc, phạm vi, điều kiện và quy trình thực hiện (trực tiếp hoặc trực tuyến), đảm bảo giá trị pháp lý tương đương văn bản công chứng giấy.
• **Bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp bắt buộc:** Tổ chức hành nghề công chứng có nghĩa vụ mua và duy trì bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho công chứng viên trong suốt thời gian hoạt động.
• **Mở rộng loại hình Văn phòng công chứng:** Ngoài hình thức công ty hợp danh, tại các địa bàn có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn, Văn phòng công chứng có thể được tổ chức theo loại hình doanh nghiệp tư nhân.
• **Siết chặt tiêu chuẩn và quản lý công chứng viên:** Luật bổ sung các trường hợp không được bổ nhiệm, bị miễn nhiệm và không được bổ nhiệm lại công chứng viên, đồng thời quy định rõ trách nhiệm thanh tra, kiểm tra của các cơ quan nhà nước từ Trung ương đến địa phương.
• **Giới hạn phạm vi công chứng giao dịch bất động sản:** Công chứng viên chỉ được công chứng giao dịch bất động sản trong phạm vi cấp tỉnh nơi tổ chức hành nghề công chứng đặt trụ sở, trừ một số trường hợp ngoại lệ.

Đối tượng áp dụng

Luật Công chứng số 46/2024/QH15 áp dụng cho công chứng viên, các tổ chức hành nghề công chứng (Phòng công chứng, Văn phòng công chứng) và cá nhân, tổ chức có yêu cầu công chứng giao dịch, văn bản. Ngoài ra, các cơ quan quản lý nhà nước về công chứng (Chính phủ, Bộ Tư pháp, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh) và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài cũng là đối tượng chịu sự điều chỉnh của Luật này.