Kiểm toán nhà nước kiến nghị hủy bỏ, sửa đổi 59 văn bản: Bạn cần biết gì?

Trong 6 tháng đầu năm 2026, Kiểm toán nhà nước (KTNN) đã có bước đi mạnh mẽ khi kiến nghị hủy bỏ, sửa đổi, bổ sung đối với 59 văn bản pháp luật, trong đó bao gồm 1 Luật, 2 Nghị định, 3 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ, 6 Thông tư và 47 văn bản khác. Đây là kết quả đáng chú ý từ quá trình rà soát, kiểm toán chuyên sâu, nhằm loại bỏ những quy định không còn phù hợp, gây lãng phí hoặc tạo kẽ hở cho tham nhũng, tiêu cực.

Với tư cách là luật sư tư vấn pháp lý, chúng tôi sẽ giải thích chi tiết ý nghĩa và tác động của những kiến nghị này đến hoạt động của doanh nghiệp và người dân, cũng như những thay đổi quan trọng trong quản lý tài chính công mà bạn cần nắm rõ.

Kiểm toán nhà nước đã kiến nghị cụ thể những văn bản nào?

Theo báo cáo của KTNN tại Hội nghị Sơ kết công tác 6 tháng đầu năm 2026 do Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa chủ trì, tính đến ngày 30/6/2026, cơ quan này đã kiến nghị hủy bỏ, sửa đổi, bổ sung đối với 59 văn bản pháp luật, bao gồm:

• 1 Luật (cần xem xét sửa đổi hoặc bãi bỏ tại kỳ họp Quốc hội)
• 2 Nghị định của Chính phủ
• 3 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ
• 6 Thông tư của các Bộ, ngành
• 47 văn bản khác (thuộc thẩm quyền quản lý của các bộ, ngành, địa phương)

Đáng chú ý, trong số này, KTNN đặc biệt chỉ ra sự chưa thống nhất giữa Luật Ngân sách nhà nước năm 2025 và Nghị định của Chính phủ hướng dẫn Luật này, liên quan đến việc xác định kết dư ngân sách địa phương và ngân sách nhà nước.

Tại sao KTNN lại kiến nghị hủy bỏ, sửa đổi các văn bản này?

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc KTNN kiến nghị hủy bỏ, sửa đổi 59 văn bản xuất phát từ ba nguyên nhân chính:

1. Mâu thuẫn pháp lý: Nhiều văn bản có nội dung trái hoặc không thống nhất với các luật, nghị định hiện hành, đặc biệt trong lĩnh vực ngân sách, đầu tư công và quản lý tài sản.
2. Không phù hợp thực tiễn: Một số quy định đã lạc hậu, không đáp ứng được yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội, đặc biệt trong bối cảnh triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng.
3. Kẽ hở cho tham nhũng, lãng phí: Các quy định thiếu chặt chẽ tạo điều kiện cho sai phạm trong quản lý tài chính công, dẫn đến kiến nghị tăng thu, giảm chi ngân sách nhà nước lên tới 10.042 tỷ đồng.

Kết quả kiểm toán 6 tháng đầu năm 2026 có gì đáng chú ý?

Theo báo cáo của KTNN, tính đến ngày 30/6/2026, cơ quan này đã hoàn thành và phát hành 55 báo cáo kiểm toán (bao gồm 19 báo cáo từ kế hoạch kiểm toán bổ sung năm 2025 và 36 báo cáo thuộc kế hoạch năm 2026). Kết quả sơ bộ cho thấy:

• Kiến nghị tăng thu, giảm chi NSNN: 10.042 tỷ đồng
• Kiến nghị khác: 28.663 tỷ đồng và 4.577.148 USD
• Chuyển vụ việc sang cơ quan điều tra: 5 vụ có dấu hiệu tội phạm
• Cung cấp hồ sơ phục vụ điều tra, thanh tra: 20 hồ sơ, báo cáo kiểm toán
• Kiến nghị xử lý trách nhiệm tập thể, cá nhân: 22 báo cáo kiểm toán

“Đây là năm đầu tiên triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, đồng thời là năm đưa vào vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp và thực hiện Luật Ngân sách nhà nước năm 2025 với nhiều thay đổi quan trọng” – Tổng Kiểm toán nhà nước Nguyễn Hữu Nghĩa nhấn mạnh tại Hội nghị.

Những thay đổi nào về quy trình kiểm toán trong năm 2026?

Năm 2026 đánh dấu nhiều cải cách quan trọng trong hoạt động của KTNN, bao gồm:

• Ban hành hệ thống chuẩn mực kiểm toán mới và hệ thống mẫu biểu kiểm toán.
• Hướng dẫn khung kiểm toán đánh giá hiệu quả các dự án đầu tư công đã hoàn thành, đưa vào khai thác sử dụng.
• Áp dụng nguyên tắc “1 kiểm toán viên tham gia không quá 2 đoàn kiểm toán trong năm” để đảm bảo chất lượng kiểm soát.
• Triển khai 173 đoàn kiểm toán trong năm 2026 (169 đoàn theo kế hoạch đầu năm và 4 đoàn bổ sung).

Tình huống thực tế: Vì sao doanh nghiệp và người dân cần quan tâm?

Hãy tưởng tượng bạn là một doanh nghiệp đang thực hiện dự án đầu tư công. Một quy định trong Thông tư hướng dẫn thanh quyết toán đã lỗi thời, khiến bạn mất nhiều thời gian và chi phí để xin chấp thuận. Khi KTNN phát hiện và kiến nghị sửa đổi Thông tư đó, hàng loạt doanh nghiệp khác sẽ được hưởng lợi từ một quy trình minh bạch, nhanh gọn hơn.

Ví dụ cụ thể: KTNN đã phát hiện sự mâu thuẫn giữa Luật NSNN năm 2025 và Nghị định hướng dẫn về xác định kết dư ngân sách địa phương. Nếu không được sửa đổi kịp thời, các tỉnh, thành phố sẽ gặp khó khăn trong việc lập và quyết toán ngân sách, ảnh hưởng trực tiếp đến các khoản chi cho an sinh xã hội, đầu tư phát triển.

Lời khuyên từ luật sư dành cho doanh nghiệp và cá nhân

1. Cập nhật thường xuyên các văn bản pháp luật mới: Theo dõi các kiến nghị sửa đổi của KTNN để điều chỉnh hoạt động kinh doanh cho phù hợp, tránh vi phạm do quy định lỗi thời.
2. Rà soát hợp đồng, thủ tục hành chính: Nếu doanh nghiệp bạn đang thực hiện các dự án có liên quan đến ngân sách nhà nước, hãy chủ động rà soát để phát hiện sớm các bất cập và kiến nghị lên cơ quan chức năng.
3. Lưu ý về trách nhiệm pháp lý: KTNN đã chuyển 5 vụ việc có dấu hiệu tội phạm sang cơ quan điều tra. Nếu bạn là người đứng đầu đơn vị, cần đặc biệt chú trọng đến kỷ luật tài chính, kê khai trung thực và minh bạch.
4. Tận dụng các kiến nghị sửa đổi: Nếu bạn phát hiện quy định nào gây khó khăn, hãy tham khảo các kiến nghị của KTNN để có căn cứ pháp lý đề xuất thay đổi.

Câu hỏi thường gặp