Hướng dẫn sắp xếp tổ chức Đảng ở thôn, tổ dân phố: Quy định mới năm 2026 bạn cần biết

Chào bạn,

Trong bối cảnh đất nước đang tiến hành cuộc cách mạng tinh gọn bộ máy, một trong những vấn đề được nhiều cán bộ, đảng viên và người dân quan tâm là việc sắp xếp tổ chức Đảng ở thôn, tổ dân phố. Dự thảo Hướng dẫn mới nhất của Ban Tổ chức Trung ương đã đưa ra những quy định cụ thể, chi tiết về vấn đề này. Với tư cách là luật sư tư vấn, chúng tôi xin phân tích để bạn nắm rõ những điểm chính yếu, giúp bạn chủ động trong quá trình thực hiện.

Việc sắp xếp tổ chức Đảng ở thôn, tổ dân phố dựa trên nguyên tắc nào?

Theo khoản 1 Mục I của dự thảo hướng dẫn sắp xếp và thành lập tổ chức đảng ở thôn, tổ dân phố, nguyên tắc cốt lõi là sự đồng bộ. Cụ thể, việc sắp xếp, thành lập tổ chức đảng phải tương ứng với việc sắp xếp, thành lập thôn, tổ dân phố. Điều này có nghĩa là khi một thôn mới được thành lập hoặc sáp nhập, tổ chức Đảng (chi bộ) cũng sẽ được thành lập hoặc điều chỉnh tương ứng.

Mục tiêu của việc sắp xếp này là góp phần tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức cơ sở đảng và hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở.

Tên gọi của chi bộ sau sắp xếp được xác định như thế nào?

Tại mục 1 Phần II, dự thảo quy định rõ: tên gọi của các chi bộ thôn, tổ dân phố mới sẽ được lấy theo tên gọi trong nghị quyết sắp xếp, thành lập thôn, tổ dân phố của Hội đồng nhân dân xã, phường, đặc khu. Trường hợp thôn, tổ dân phố không thuộc diện sắp xếp nhưng có thay đổi tên gọi thì ban hành quyết định đổi tên chi bộ.

Nhiệm kỳ của chi bộ thôn, tổ dân phố sau sắp xếp là bao lâu?

Đây là một điểm mới đáng chú ý. Tại mục 2 Phần II, dự thảo đề xuất thống nhất thực hiện thí điểm nhiệm kỳ của chi bộ thôn, tổ dân phố là 05 năm. Quy định này áp dụng cho cả chi bộ mới thành lập sau sắp xếp và chi bộ không thuộc diện sắp xếp. Thời gian nhiệm kỳ được tính theo nhiệm kỳ của cấp ủy cấp trên trực tiếp là nhiệm kỳ 2025 – 2030.

Thẩm quyền chỉ định nhân sự chi bộ mới thuộc về cơ quan nào?

Theo mục 3 Phần II dự thảo, quy trình thực hiện được phân công rõ ràng:

1. Tỉnh ủy, thành ủy trực thuộc Trung ương có trách nhiệm lãnh đạo, chỉ đạo đảng ủy xã, phường, đặc khu xây dựng đề án sắp xếp, thành lập mới các chi bộ và đề án nhân sự (bao gồm chi ủy, bí thư, phó bí thư).
2. Sau khi đề án được phê duyệt, đảng ủy xã, phường, đặc khu thực hiện các quyết định kết thúc hoạt động đối với các chi bộ cũ, quyết định thành lập chi bộ mới và chuyển giao tổ chức đảng, đảng viên.
3. Ban Thường vụ Đảng ủy xã, phường, đặc khu có thẩm quyền chỉ định nhân sự chi ủy, bí thư, phó bí thư các chi bộ mới.

Chi bộ sau sắp xếp cần làm những công việc gì?

Chi bộ hoặc chi ủy có trách nhiệm rà soát các chỉ tiêu, nhiệm vụ; tổ chức hội nghị chi bộ để xây dựng nghị quyết nhiệm kỳ 2025 – 2030; đồng thời xây dựng quy chế làm việc, chương trình công tác, chương trình kiểm tra, giám sát và phân công nhiệm vụ cho cấp ủy viên phù hợp với tình hình mới.

Tiêu chuẩn nhân sự cấp ủy lần đầu có quy định gì về độ tuổi?

Đây là một trong những quy định được nhiều người quan tâm. Tại mục 1 Phần III dự thảo, ngoài các tiêu chuẩn chung về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức, uy tín, năng lực lãnh đạo, thì tiêu chuẩn về độ tuổi được quy định cụ thể:

Nhân sự lần đầu tham gia cấp ủy chi bộ thôn, tổ dân phố không quá 65 tuổi tại thời điểm chỉ định.

Tuy nhiên, dự thảo cũng có quy định linh hoạt: Trường hợp địa phương gặp khó khăn về nguồn nhân sự hoặc do đặc điểm địa bàn dân cư chưa bảo đảm tiêu chuẩn về trình độ học vấn hoặc độ tuổi thì Ban Thường vụ Đảng ủy xã, phường, đặc khu xem xét, quyết định trên cơ sở bảo đảm các tiêu chuẩn về phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, uy tín, năng lực, sức khỏe và yêu cầu nhiệm vụ.

Các tiêu chuẩn khác về cấp ủy viên bao gồm:

• Trình độ học vấn: Tốt nghiệp trung học phổ thông trở lên.
• Trình độ lý luận chính trị: Phù hợp.
• Năng lực: Có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin, sử dụng các nền tảng số phục vụ công tác và đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số ở cơ sở.

Cơ cấu cấp ủy có gì khuyến khích?

Tại mục 2.1 Phần III, dự thảo khuyến khích thực hiện mô hình bí thư chi bộ đồng thời là trưởng thôn, tổ trưởng tổ dân phố hoặc trưởng ban công tác mặt trận. Đồng thời, quan tâm cơ cấu cán bộ trẻ, cán bộ nữ, cán bộ có trình độ, năng lực, uy tín và triển vọng phát triển tham gia cấp ủy nhằm bảo đảm tính kế thừa, phát triển và từng bước trẻ hóa đội ngũ cán bộ ở cơ sở.

Thời hạn hoàn thành việc sắp xếp là khi nào?

Theo mục 2 Phần IV dự thảo, thời hạn hoàn thành các công việc liên quan đến sắp xếp tổ chức Đảng ở thôn, tổ dân phố là rất cụ thể: Việc xây dựng đề án thành lập chi bộ, phương án nhân sự và bàn giao, tiếp nhận hồ sơ, tài liệu liên quan phải được thực hiện đầy đủ, chặt chẽ, không để thất lạc, gián đoạn hoạt động của tổ chức đảng và hoàn thành trước ngày 30/6/2026.

Tình huống thực tế

Giả sử xã A có 3 thôn (Thôn 1, Thôn 2, Thôn 3) và sau khi sắp xếp, 3 thôn này được sáp nhập thành 2 thôn mới (Thôn Mới 1 và Thôn Mới 2). Khi đó, Đảng ủy xã A sẽ phải xây dựng đề án kết thúc hoạt động của 3 chi bộ cũ (Chi bộ Thôn 1, 2, 3), thành lập 2 chi bộ mới (Chi bộ Thôn Mới 1 và Chi bộ Thôn Mới 2). Ban Thường vụ Đảng ủy xã sẽ chỉ định nhân sự chi ủy, bí thư, phó bí thư cho 2 chi bộ mới này. Toàn bộ quy trình này phải hoàn thành trước ngày 30/6/2026.

Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên những quy định nêu trên, chúng tôi đưa ra một số lời khuyên cho các đảng ủy xã, phường, đặc khu và các chi bộ thôn, tổ dân phố:

1. Chuẩn bị kế hoạch từ sớm: Việc sắp xếp tổ chức Đảng cần được lên kế hoạch song song với việc sắp xếp thôn, tổ dân phố. Không nên chờ đến phút cuối mới thực hiện.
2. Rà soát kỹ nguồn nhân sự: Đặc biệt lưu ý tiêu chí về độ tuổi (không quá 65 tuổi đối với nhân sự lần đầu) và trình độ học vấn (tốt nghiệp THPT). Nếu gặp khó khăn, cần có văn bản đề xuất Ban Thường vụ Đảng ủy xã xem xét.
3. Bảo đảm tính liên tục: Quá trình bàn giao hồ sơ, tài liệu giữa các chi bộ cũ và mới cần được thực hiện chặt chẽ, tránh thất lạc, gián đoạn hoạt động của tổ chức đảng.
4. Quan tâm đến cơ cấu cán bộ trẻ, nữ: Đây là yêu cầu khuyến khích từ dự thảo, nhằm đảm bảo tính kế thừa và phát triển lâu dài.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc ban hành hướng dẫn sắp xếp tổ chức Đảng ở thôn, tổ dân phố là bước đi cần thiết để đồng bộ với cải cách hành chính và tinh gọn bộ máy. Các quy định về độ tuổi, trình độ, và thời hạn hoàn thành được kỳ vọng sẽ tạo ra sự chuyển biến tích cực, nâng cao chất lượng hoạt động của các tổ chức cơ sở Đảng.