Hướng dẫn mới về thi đua, khen thưởng: Thực chất, gắn với kết quả nhiệm vụ cụ thể từ năm 2026

Là một luật sư tư vấn pháp lý, chúng tôi nhận thấy nhiều doanh nghiệp và cá nhân vẫn còn băn khoăn về cách thức áp dụng các quy định mới về thi đua, khen thưởng. Đặc biệt, sau khi Luật Thi đua, khen thưởng sửa đổi được Quốc hội thông qua, việc chuyển đổi từ hình thức sang thực chất đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ những thay đổi quan trọng và cách tận dụng tối đa chính sách này.

1. Tại sao phải đổi mới công tác thi đua, khen thưởng theo hướng thực chất?

Theo báo cáo của Hội đồng Thi đua – Khen thưởng Trung ương, trong 6 tháng đầu năm 2025, công tác thi đua khen thưởng đã có những chuyển biến tích cực, bám sát các mục tiêu chiến lược theo Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Tuy nhiên, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ ra rằng, một số phong trào thi đua vẫn còn nặng về hình thức, chưa bám sát việc thực hiện nhiệm vụ của ngành, địa phương.

Tình huống thực tế: Nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất từng chia sẻ với chúng tôi rằng, họ từng tham gia các phong trào thi đua “phong trào” mà không mang lại giá trị thực tế. Chẳng hạn, một công ty sản xuất linh kiện điện tử tại Bắc Ninh đã dành nhiều nguồn lực để làm báo cáo thành tích, nhưng lại không cải thiện được năng suất lao động. Đây chính là “bệnh thành tích” mà Thủ tướng đã cảnh báo.

Đáng chú ý: Tình trạng nể nang, bệnh thành tích trong khen thưởng và sự chậm trễ trong phát hiện, nhân rộng các điển hình tiên tiến về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh đã trở thành rào cản lớn. Do đó, việc đổi mới là yêu cầu bắt buộc để tạo ra động lực thực sự cho sự phát triển.

2. Những điểm mới trong Luật Thi đua, khen thưởng sửa đổi 2025?

Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Nội vụ đã và đang phối hợp với các cơ quan liên quan để khẩn trương hoàn thành các văn bản hướng dẫn thi hành Luật. Các điểm mới nổi bật bao gồm:

• Chỉ tiêu định lượng: Khen thưởng sẽ dựa trên các chỉ số đo lường cụ thể như GRDP, thu ngân sách, giải ngân vốn đầu tư công, tiến độ dự án trọng điểm quốc gia.
• Thước đo là sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp: Kết quả, sản phẩm đầu ra và chỉ số phát triển sẽ là thước đo chính, thay vì báo cáo thành tích.
• Ưu tiên người lao động trực tiếp: Khen thưởng sẽ hướng mạnh về cơ sở, ưu tiên người lao động trực tiếp, nhà khoa học, doanh nghiệp có mô hình hay, đột phá, lan tỏa cao.
• Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số: Xây dựng Bộ Chỉ tiêu với các chỉ số đo lường cụ thể phục vụ công tác đánh giá. Việc chấm điểm, bình xét thi đua phải dựa trên dữ liệu thực, quy trình đánh giá khách quan, minh bạch.

Cụ thể, theo Nghị quyết Đại hội XIV và các chỉ đạo của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương phải khẩn trương ban hành chương trình hành động với các nhiệm vụ, chỉ tiêu cụ thể, thực chất, sát thực tiễn, gắn với việc thực hiện nhiệm vụ chính trị của mỗi cấp, mỗi ngành.

3. Làm thế nào để doanh nghiệp và cá nhân được khen thưởng theo quy định mới?

Theo định hướng mới, để được xem xét khen thưởng, bạn cần chứng minh được kết quả đầu ra và tác động thực tế của thành tích đó. Các lĩnh vực được ưu tiên bao gồm:

• Phát triển khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo: Các mô hình hay, đột phá về chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.
• Phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao: Đào tạo, bồi dưỡng nhân tài, đặc biệt là trong các lĩnh vực chiến lược.
• Phát triển hạ tầng công nghệ và cơ sở dữ liệu: Xây dựng các sản phẩm công nghệ chiến lược phục vụ quản lý nhà nước và sản xuất kinh doanh.
• Giải quyết các vấn đề cấp bách: Như giải phóng mặt bằng cho các dự án trọng điểm quốc gia, bảo đảm cung ứng điện, xăng dầu trong điều kiện khó khăn.

Tình huống thực tế: Một doanh nghiệp logistics tại TP. Hồ Chí Minh đã thành công trong việc ứng dụng AI để tối ưu hóa chuỗi cung ứng, giúp giảm 20% chi phí vận hành và tăng 15% năng suất lao động. Với kết quả này, họ hoàn toàn có thể đề xuất khen thưởng dựa trên chỉ tiêu định lượng cụ thể.

4. Ứng dụng công nghệ số trong thi đua, khen thưởng như thế nào?

Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu đẩy mạnh cải cách hành chính và ứng dụng công nghệ số trong thi đua, khen thưởng. Cụ thể, Bộ Nội vụ sẽ phối hợp với các cơ quan liên quan nghiên cứu xây dựng Bộ Chỉ tiêu với các chỉ số đo lường cụ thể. Việc chấm điểm, bình xét thi đua sẽ dựa trên dữ liệu thực từ hệ thống quản lý thi đua, khen thưởng toàn quốc.

“Việc chấm điểm, bình xét thi đua phải dựa trên dữ liệu thực, quy trình đánh giá phải khách quan, minh bạch, hồ sơ khen thưởng phải giảm thiểu tối đa thủ tục hành chính, giấy tờ cho cơ sở và đối tượng được khen thưởng.” – Theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Điều này có nghĩa là, thay vì phải nộp hàng núi giấy tờ, các doanh nghiệp và cá nhân sẽ được đánh giá dựa trên dữ liệu thực tế từ hệ thống. Đây là một bước tiến lớn trong việc minh bạch hóa và giảm thiểu tiêu cực.

5. Các lưu ý quan trọng để tránh bệnh thành tích trong khen thưởng?

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, bệnh thành tích là một trong những nguyên nhân chính khiến công tác thi đua, khen thưởng trở nên hình thức. Để khắc phục, bạn cần lưu ý:

1. Xác định mục tiêu cụ thể, có thể đo lường: Không đặt ra những mục tiêu chung chung, khó kiểm chứng.
2. Gắn kết chặt chẽ với nhiệm vụ thực tế: Phong trào thi đua phải xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp, địa phương.
3. Minh bạch hóa quy trình đánh giá: Sử dụng dữ liệu thực, tránh cảm tính, nể nang.
4. Phát hiện và nhân rộng điển hình tiên tiến: Các mô hình hay, cách làm tốt cần được lan tỏa rộng rãi.
5. Kiểm tra, giám sát chặt chẽ: Phòng tránh tiêu cực, đảm bảo khen thưởng đúng người, đúng việc.

6. Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên những thay đổi mới nhất, chúng tôi khuyến nghị quý khách hàng:

1. Theo dõi sát sao các văn bản hướng dẫn do Bộ Nội vụ và các cơ quan liên quan ban hành để nắm bắt kịp thời các quy định mới.
2. Chuẩn bị hồ sơ, dữ liệu chứng minh kết quả đầu ra một cách rõ ràng, có thể định lượng được (ví dụ: % tăng trưởng doanh thu, số lượng sáng kiến được áp dụng).
3. Đầu tư vào công nghệ số để tự động hóa quy trình báo cáo, đánh giá, giúp tiết kiệm thời gian và tăng độ chính xác.
4. Tham gia các phong trào thi đua một cách thực chất, tránh chạy theo hình thức. Hãy tập trung vào những nhiệm vụ mang lại giá trị thực tế cho doanh nghiệp và cộng đồng.
5. Liên hệ với luật sư để được tư vấn cụ thể về cách thức kê khai, đề xuất khen thưởng phù hợp với từng lĩnh vực hoạt động.