Hướng dẫn chi tiết hệ thống đánh giá, chấm điểm KPI về xây dựng pháp luật hiệu quả 2025-2026

Chúng tôi nhận được nhiều câu hỏi từ quý khách hàng là cán bộ pháp chế, doanh nghiệp và công dân quan tâm về một hệ thống đánh giá, chấm điểm (KPI) cho công tác xây dựng pháp luật thực sự hiệu quả. Đây là một bước tiến quan trọng nhằm nâng cao chất lượng văn bản quy phạm pháp luật tại Việt Nam. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ tư vấn chi tiết về dự thảo Đề án thí điểm, các nhóm tiêu chí, thời gian triển khai và những lưu ý thực tiễn cho các bên liên quan.

Dự thảo thí điểm đánh giá, chấm điểm (KPI) về xây dựng pháp luật là gì?

Theo thông tin từ cuộc họp ngày 23/6/2025 tại Trụ sở Chính phủ, dưới sự chủ trì của Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu, các bộ, cơ quan ngang bộ đã thảo luận về dự thảo Đề án thí điểm đánh giá, chấm điểm (KPI) về công tác xây dựng pháp luật. Tham dự có lãnh đạo các bộ: Tư pháp, Công an, Tài chính, Nội vụ, Khoa học và Công nghệ, Giáo dục và Đào tạo, Văn phòng Chính phủ,…

Bộ Tư pháp, với vai trò cơ quan chủ trì, đã rà soát, chỉnh lý toàn bộ hệ thống tiêu chí theo hướng phân hóa rõ trách nhiệm của từng chủ thể trong quy trình xây dựng pháp luật. Mục tiêu là tạo ra một công cụ quản lý minh bạch, khách quan, thúc đẩy chất lượng văn bản pháp luật.

6 nhóm tiêu chí đánh giá KPI trong xây dựng pháp luật là gì?

Theo Báo cáo của Bộ Tư pháp, các tiêu chí được thiết kế cụ thể cho từng chủ thể trong quy trình. Chúng tôi xin liệt kê chi tiết:

1. Nhóm 1: Đánh giá, chấm điểm các bộ, cơ quan ngang bộ với vai trò cơ quan chủ trì soạn thảo
2. Nhóm 2: Đánh giá, chấm điểm Bộ Tư pháp với vai trò cơ quan thẩm định
3. Nhóm 3: Đánh giá, chấm điểm các bộ, cơ quan ngang bộ tham gia thẩm định
4. Nhóm 4: Đánh giá, chấm điểm Văn phòng Chính phủ trong quá trình xử lý hồ sơ trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ
5. Nhóm 5: Đánh giá, chấm điểm các bộ, cơ quan ngang bộ (bao gồm Văn phòng Chính phủ và Bộ Tư pháp) trong việc trả lời phiếu ý kiến Thành viên Chính phủ
6. Nhóm 6: Đánh giá, chấm điểm các bộ, cơ quan ngang bộ trong việc tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện hồ sơ theo ý kiến của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc phân hóa trách nhiệm thành 6 nhóm tiêu chí rõ ràng sẽ giúp xác định chính xác “điểm yếu” trong từng khâu của quy trình xây dựng pháp luật, từ đó có biện pháp khắc phục kịp thời.

Thời gian thí điểm và lộ trình triển khai hệ thống KPI như thế nào?

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu đã chỉ đạo rõ ràng về lộ trình. Cụ thể:

• Trước ngày 28/6/2025: Bộ Tư pháp phải hoàn thiện đề án, trình Thủ tướng Chính phủ.
• Thời gian thí điểm: Dự kiến kéo dài 1 năm, sau đó sẽ tiến hành đánh giá lại toàn bộ hiệu quả.
• Hệ thống thông tin: Khẩn trương hoàn thiện để triển khai từ Quý III/2026.

Đáng chú ý, hệ thống này cần phải đơn giản, linh hoạt, có khả năng liên thông với các phần mềm hiện có. Phó Thủ tướng cũng yêu cầu nghiên cứu ứng dụng AI (Trí tuệ nhân tạo) để hỗ trợ quá trình chấm điểm, giúp giảm tải khối lượng công việc và tăng tính khách quan.

Tiêu chí chấm điểm cần đảm bảo những yếu tố gì?

Phó Thủ tướng nhấn mạnh: “Cần nghiên cứu cơ chế chấm điểm phù hợp với thực tiễn”. Các tiêu chí phải đáp ứng các yêu cầu sau:

• Đơn giản, dễ thực hiện: Không quá nhiều tiêu chí thành phần gây phức tạp.
• Bao quát tiến độ và chất lượng: Đảm bảo vừa đúng hạn, vừa có chất lượng nội dung.
• Phân hóa trách nhiệm rõ ràng: Đặc biệt là trách nhiệm thẩm định của Bộ Tư pháp. Bộ Tư pháp phải khẳng định rõ hồ sơ đủ điều kiện trình hay không; nếu không có ý kiến rõ ràng sẽ bị trừ điểm.
• Hệ số K và điểm thưởng: Bộ Tư pháp cần làm rõ hệ số điều chỉnh theo số lượng văn bản và điểm thưởng cho các nhiệm vụ phát sinh để đảm bảo công bằng giữa các bộ.

Tình huống thực tế: Áp dụng KPI cho một bộ soạn thảo luật

Bối cảnh: Bộ Tài chính được giao chủ trì soạn thảo một dự thảo Nghị định quan trọng. Theo hệ thống KPI mới, Bộ Tài chính sẽ được chấm điểm dựa trên các tiêu chí: tiến độ soạn thảo (đúng hạn hay chậm?), chất lượng hồ sơ (có đầy đủ báo cáo đánh giá tác động không?), trách nhiệm giải trình khi có thắc mắc từ Bộ Tư pháp.

Kết quả: Nếu Bộ Tài chính hoàn thành đúng hạn, hồ sơ đầy đủ, tiếp thu ý kiến thẩm định một cách nghiêm túc, họ sẽ đạt điểm cao. Ngược lại, nếu hồ sơ thiếu sót, Bộ Tư pháp buộc phải trả lại và ghi nhận điểm trừ cho cả hai bên nếu Bộ Tư pháp không có ý kiến rõ ràng.

Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên những thông tin từ dự thảo, chúng tôi xin đưa ra một số lời khuyên cho các bộ, cơ quan và doanh nghiệp có liên quan:

1. Chuẩn bị sớm bộ máy nhân sự: Các bộ cần cử cán bộ chuyên trách theo dõi hệ thống KPI, đảm bảo nắm rõ các tiêu chí để chủ động trong quá trình soạn thảo.
2. Đầu tư vào hệ thống thông tin: Vì hệ thống sẽ triển khai từ Quý III/2026, các đơn vị cần rà soát hạ tầng công nghệ thông tin, sẵn sàng liên thông dữ liệu với hệ thống chung của Chính phủ.
3. Tăng cường tính minh bạch: Khi tham gia thẩm định hoặc góp ý, cần có văn bản thể hiện rõ quan điểm “đồng ý” hay “không đồng ý” kèm lý do cụ thể, tránh bị trừ điểm vì “ý kiến mơ hồ”.
4. Doanh nghiệp và người dân: Hãy theo dõi sát sao các dự thảo luật được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Chính phủ (phapluat.gov.vn) để kịp thời góp ý, bởi chất lượng góp ý từ thực tiễn sẽ là một trong những yếu tố được đánh giá cao trong hệ thống KPI mới.
5. Chú trọng chất lượng hơn số lượng: Hệ thống KPI không chỉ đo lường số lượng văn bản mà còn chú trọng đến chất lượng, tính khả thi và sự phù hợp với thực tiễn.