Hướng dẫn chi tiết: 12 loại hàng hóa nhập khẩu phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập từ 14/8/2026

Bạn đang chuẩn bị nhập khẩu hàng hóa về Việt Nam và băn khoăn không biết loại hàng nào bắt buộc phải làm thủ tục hải quan ngay tại cửa khẩu nhập? Liệu có trường hợp ngoại lệ nào cho phép bạn làm thủ tục ở địa điểm khác không? Bài viết này, với góc nhìn của một luật sư tư vấn thực tiễn, sẽ cung cấp cho bạn danh sách chi tiết 12 nhóm hàng hóa phải làm thủ tục tại cửa khẩu nhập theo Quyết định mới của Thủ tướng Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 14/8/2026, cùng các trường hợp được miễn trừ quan trọng mà doanh nghiệp cần nắm rõ.

Danh mục 12 loại hàng hóa nhập khẩu bắt buộc làm thủ tục tại cửa khẩu nhập từ 14/8/2026 là gì?

Căn cứ theo Quyết định mới của Thủ tướng Chính phủ, danh sách 12 loại hàng hóa nhập khẩu bắt buộc phải thực hiện thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập bao gồm:

1. Thuốc lá điếu, xì gà và chế phẩm khác từ cây thuốc lá dùng để hút, hít, nhai, ngửi, ngậm.
2. Rượu các loại.
3. Bia sản xuất từ malt.
4. Xe ô tô chở người dưới 16 chỗ ngồi.
5. Máy bay, du thuyền.
6. Xăng các loại.
7. Máy điều hòa không khí, có công suất từ 90.000 BTU trở xuống.
8. Bộ bài.
9. Giấy vàng mã.
10. Tiền chất thuốc nổ, vật liệu nổ công nghiệp theo Danh mục do Bộ Công Thương quy định.
11. Hàng hóa nhập khẩu thuộc Danh mục có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh do Chính phủ ban hành.
12. Hàng hóa nhập khẩu từ các quốc gia, vùng lãnh thổ có cảnh báo về nguy cơ dịch bệnh theo thông báo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Quy định đặc biệt: Nếu hàng hóa nhập khẩu của bạn có nhiều chủng loại (vừa thuộc danh mục trên, vừa không thuộc) nhưng chung một vận đơn, thì toàn bộ lô hàng đó cũng phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập. Điều này nhằm tránh tình trạng chia nhỏ lô hàng để né quy định.

Khi nào hàng hóa nhập khẩu được xem là phải làm thủ tục tại cửa khẩu nhập?

Theo khoản 2 Điều 28 Luật Thương mại, hàng hóa nhập khẩu phải làm thủ tục hải quan tại cửa khẩu nhập là hàng hóa được đưa từ nước ngoài vào lãnh thổ Việt Nam. Cửa khẩu nhập được xác định tùy theo phương thức vận tải:

• Đường biển, đường hàng không: Là cảng biển, cảng hàng không nơi hàng hóa được dỡ xuống hoặc ghi trên vận đơn.
• Đường sắt: Là ga đường sắt liên vận quốc tế ở biên giới.
• Đường bộ, đường sông: Là cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính nơi hàng hóa nhập khẩu đi vào lãnh thổ Việt Nam.
• Hàng hóa có cảng đích là ICD Phước Long – TP. Hồ Chí Minh: Cửa khẩu nhập là ICD Phước Long.

Các trường hợp ngoại lệ: Khi nào bạn được làm thủ tục hải quan ngoài cửa khẩu nhập?

Đây là phần quan trọng nhất dành cho doanh nghiệp. Quyết định cho phép người khai hải quan lựa chọn làm thủ tục tại cửa khẩu nhập hoặc tại các địa điểm khác trong 12 trường hợp sau:

• Thiết bị, máy móc, vật tư nhập khẩu để xây dựng nhà máy, công trình: Được làm thủ tục tại Hải quan nơi có nhà máy, công trình hoặc kho của nhà máy.
• Hàng hóa phục vụ gia công, sản xuất tiêu dùng trong nước, sản xuất xuất khẩu và chế xuất: Được làm tại Hải quan nơi có trụ sở chính, chi nhánh hoặc cơ sở sản xuất.
• Hàng hóa đưa từ nước ngoài vào khu phi thuế quan, kho ngoại quan: Được làm tại Hải quan quản lý khu vực đó (trừ hàng gửi kho ngoại quan để xuất đi nước khác phải có Giấy chứng nhận mã số tạm nhập tái xuất của Bộ Công Thương).
• Hàng hóa bán tại cửa hàng miễn thuế: Được làm tại Hải quan quản lý cửa hàng miễn thuế (theo khoản 1 Điều 47 Luật Hải quan).
• Hàng hóa phục vụ yêu cầu cứu trợ khẩn cấp: Được làm tại Hải quan nơi xảy ra thiên tai, dịch bệnh (theo khoản 1 Điều 50 Luật Hải quan).
• Hàng hóa chuyên dùng phục vụ an ninh quốc phòng: Được làm tại Hải quan theo đề nghị của người khai hải quan (theo khoản 2 Điều 50 Luật Hải quan).
• Xăng các loại nhập khẩu từ nước ngoài hoặc từ kho ngoại quan: Được làm tại Hải quan nơi thương nhân có kho xăng dầu đáp ứng điều kiện kiểm tra, giám sát hải quan.
• Hàng hóa đóng chung container đưa về địa điểm thu gom hàng lẻ: Được làm tại Hải quan quản lý địa điểm thu gom hàng lẻ.
• Hàng hóa gửi qua dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh: Được làm tại các địa điểm theo Nghị định của Chính phủ.
• Hàng hóa làm thủ tục nhập khẩu tại cảng cạn ICD Mỹ Đình, ICD Long Biên (Hà Nội): Thực hiện theo quy định của Thủ tướng Chính phủ.
• Các trường hợp khác theo Quyết định của Thủ tướng Chính phủ.

Tình huống thực tế: Doanh nghiệp nhập khẩu rượu và máy điều hòa

Ví dụ: Công ty TNHH ABC (trụ sở tại Bình Dương) nhập khẩu một container gồm 100 thùng rượu vang (thuộc danh mục) và 50 bộ máy điều hòa công suất 24.000 BTU (thuộc danh mục). Theo quy định, cả hai mặt hàng này đều phải làm thủ tục tại cửa khẩu nhập (cảng Cát Lái, TP.HCM). Tuy nhiên, nếu ABC có kho sản xuất tại Bình Dương và hàng hóa này phục vụ cho sản xuất tiêu dùng trong nước, thì ABC có thể đề nghị làm thủ tục hải quan tại Chi cục Hải quan quản lý khu vực Bình Dương (nơi có cơ sở sản xuất) thay vì phải đến tận cảng. Điều này giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian và chi phí vận chuyển.

Lời khuyên từ luật sư dành cho doanh nghiệp nhập khẩu

1. Kiểm tra kỹ danh mục hàng hóa trước khi nhập khẩu: Xác định xem mặt hàng của bạn có thuộc một trong 12 nhóm trên không. Nếu có, hãy chuẩn bị sẵn phương án làm thủ tục tại cửa khẩu nhập hoặc xem xét các trường hợp ngoại lệ.
2. Tận dụng tối đa các trường hợp ngoại lệ: Nếu hàng hóa của bạn đáp ứng một trong 12 điều kiện được miễn trừ (ví dụ: hàng phục vụ sản xuất, gia công), hãy làm hồ sơ đề nghị làm thủ tục tại nơi thuận lợi hơn. Điều này có thể giúp giảm chi phí logistics đáng kể.
3. Chú ý đến quy định về chung vận đơn: Nếu lô hàng của bạn có nhiều loại hàng (một số thuộc danh mục, một số không) nhưng chung vận đơn, toàn bộ lô hàng sẽ phải làm thủ tục tại cửa khẩu nhập. Hãy cân nhắc tách vận đơn nếu có thể.
4. Cập nhật thời hạn hiệu lực: Quyết định này có hiệu lực từ 14/8/2026. Các hợp đồng nhập khẩu ký trước thời điểm này nhưng hàng về sau đó sẽ áp dụng quy định mới.
5. Lưu ý về hàng hóa cũ: Nếu hàng hóa thuộc danh mục cũ (theo Quyết định 23/2019/QĐ-TTg) nhưng không thuộc danh mục mới, và đã đăng ký tờ khai hải quan trước ngày 14/8/2026, thì vẫn hoàn thành thủ tục theo quy định cũ.

Câu hỏi thường gặp