Công tác dân nguyện: Làm thế nào để trở thành “hệ thống cảnh báo chính sách” sớm nhất?

Trong bối cảnh Quốc hội khóa XVI đang đẩy mạnh cải cách hành chính và nâng cao chất lượng giám sát, công tác dân nguyện được xác định là một trong những kênh quan trọng nhất để kết nối giữa cơ quan quyền lực nhà nước với người dân. Tuy nhiên, theo chỉ đạo mới nhất của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, công tác này không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận và xử lý đơn thư, mà phải vươn lên một tầm cao mới: trở thành “hệ thống cảm nhận sớm lòng dân” và “hệ thống cảnh báo chính sách” sớm nhất. Vậy điều này có ý nghĩa gì đối với người dân và doanh nghiệp? Hãy cùng chúng tôi phân tích chi tiết.

Chủ tịch Quốc hội yêu cầu gì về công tác dân nguyện tại Phiên họp thứ 3?

Sáng ngày 10/6/2026, dưới sự chủ trì của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã khai mạc Phiên họp thứ 3 để xem xét, quyết định 7 nội dung quan trọng thuộc các lĩnh vực: tư pháp, tài chính – ngân sách, giám sát, dân nguyện và tổ chức bộ máy.

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu đối với công tác dân nguyện. Theo đó, công tác dân nguyện không được đi sau những bức xúc của người dân mà phải chủ động “nghe ngóng, nắm bắt để lên tiếng trước”. Đây là điểm mấu chốt, thể hiện sự chuyển đổi từ mô hình “tiếp dân thụ động” sang mô hình “cảnh báo chính sách chủ động”.

“Cảm nhận sớm lòng dân” có nghĩa là gì trong thực tiễn?

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, yêu cầu này đặt ra ba nhiệm vụ cốt lõi cho công tác dân nguyện:

• Chủ động nắm bắt thông tin: Không chỉ chờ đơn thư khiếu nại, tố cáo, mà cần xây dựng hệ thống thu thập thông tin đa chiều từ báo chí, dư luận xã hội, mạng xã hội và các kênh tương tác trực tiếp với người dân.
• Phân tích và dự báo chính sách: Xác định các “điểm nghẽn” trong thực thi chính sách, những quy định pháp luật có nguy cơ gây bức xúc hoặc thiệt hại cho người dân, doanh nghiệp.
• Lên tiếng trước: Kịp thời kiến nghị cơ quan có thẩm quyền điều chỉnh, sửa đổi hoặc giải thích chính sách trước khi vấn đề trở nên nghiêm trọng.

Phiên họp đã thảo luận những vấn đề “nóng” nào liên quan đến dân nguyện?

Một số ý kiến tại Phiên họp đã đề nghị Ủy ban Dân nguyện và Giám sát bổ sung và cập nhật những vấn đề mang tính thời sự vào báo cáo, bao gồm:

• Lừa đảo qua hợp đồng nghỉ dưỡng: Đây là hình thức lừa đảo đang diễn biến phức tạp, với nạn nhân chủ yếu là người cao tuổi, người nghỉ hưu – nhóm đối tượng dễ bị tổn thương và cần được bảo vệ đặc biệt.
• Chính sách miễn học phí ngành đặc thù: Các ngành như điện hạt nhân, bác sĩ tâm thần, pháp y, truyền nhiễm, hồi sức cấp cứu và nghệ thuật truyền thống cần được tuyên truyền rộng rãi để người dân biết và định hướng cho con em theo học, nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt nhân lực trầm trọng.
• Định hướng chọn ngành nghề: Việc này cần gắn với Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực chất lượng cao cho tương lai.

Tình huống thực tế: Vì sao cần cảnh báo sớm về lừa đảo hợp đồng nghỉ dưỡng?

Hãy tưởng tượng một người cao tuổi, sau khi nghỉ hưu, được mời chào mua “hợp đồng nghỉ dưỡng trọn đời” với chiết khấu hấp dẫn. Nếu không có cảnh báo kịp thời từ cơ quan chức năng, họ có thể mất toàn bộ số tiền tiết kiệm cả đời. Đây chính là lúc công tác dân nguyện thể hiện vai trò “cảnh báo chính sách” – phát hiện sớm hành vi lừa đảo, kiến nghị các biện pháp ngăn chặn trước khi có thêm nạn nhân.

Giám sát trụ sở làm việc sau sắp xếp bộ máy – chuyên đề giám sát đầu tiên của Quốc hội khóa XVI

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, đây là chuyên đề giám sát đầu tiên của Quốc hội khóa XVI, do đó công tác chuẩn bị phải thật chặt chẽ, bài bản và khoa học. Ông yêu cầu hoạt động giám sát lần này phải gắn kết chặt chẽ với các chỉ đạo chiến lược của Trung ương về phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực, đặc biệt là tinh thần của Nghị quyết số 04 của Trung ương.

Theo báo cáo, thực tế vẫn còn tình trạng trụ sở, đất đai, tài sản công dôi dư sau sắp xếp chậm được xử lý, khai thác chưa hiệu quả, gây lãng phí nguồn lực Nhà nước. Việc giám sát sẽ tập trung vào việc xác định rõ trách nhiệm của các cơ quan, đơn vị trong việc để xảy ra tình trạng này và đề xuất giải pháp xử lý dứt điểm.

Lời khuyên từ luật sư: Người dân cần làm gì để phát huy vai trò của công tác dân nguyện?

Với tư cách là luật sư tư vấn trực tiếp cho khách hàng, chúng tôi nhận thấy rằng, để công tác dân nguyện thực sự trở thành “kênh cảm nhận sớm lòng dân”, mỗi người dân và doanh nghiệp cần chủ động hơn trong việc phản ánh, kiến nghị. Dưới đây là một số lời khuyên thiết thực:

1. Chủ động phản ánh qua đúng kênh: Khi gặp bất kỳ vướng mắc nào về chính sách, thủ tục hành chính, hoặc phát hiện dấu hiệu lừa đảo, bạn hãy gửi kiến nghị đến Ủy ban Dân nguyện và Giám sát của Quốc hội hoặc các cơ quan dân nguyện tại địa phương. Đừng chờ đến khi sự việc trở nên quá lớn.
2. Cung cấp thông tin chi tiết, cụ thể: Khi phản ánh, hãy nêu rõ thời gian, địa điểm, sự việc, các văn bản pháp luật liên quan (nếu có) và thiệt hại cụ thể. Thông tin càng chi tiết, cơ quan chức năng càng dễ dàng xác minh và xử lý.
3. Theo dõi và giám sát kết quả xử lý: Sau khi gửi đơn, bạn có quyền yêu cầu cơ quan có thẩm quyền thông báo về tiến trình và kết quả giải quyết. Việc này tạo áp lực tích cực, buộc các cơ quan phải trả lời thực chất hơn.
4. Tham gia góp ý xây dựng chính sách: Khi có dự thảo luật, nghị định, thông tư được công bố lấy ý kiến, hãy dành thời gian đọc và góp ý. Đây là cách tốt nhất để tiếng nói của bạn được lắng nghe ngay từ khâu hoạch định chính sách.
5. Cảnh giác với các hình thức lừa đảo mới: Đặc biệt là người cao tuổi và người nghỉ hưu, cần thận trọng với các lời mời chào đầu tư, mua bán hợp đồng nghỉ dưỡng, bất động sản với lợi nhuận “khủng”. Hãy tham khảo ý kiến luật sư trước khi ký kết bất kỳ hợp đồng nào có giá trị lớn.

Câu hỏi thường gặp

Trên đây là toàn bộ những nội dung quan trọng về công tác dân nguyện theo chỉ đạo mới nhất của Chủ tịch Quốc hội. Chúng tôi hy vọng bài viết đã giúp bạn hiểu rõ hơn về quyền và nghĩa vụ của mình trong việc tham gia góp ý, giám sát chính sách, cũng như cách thức để tiếng nói của bạn được lắng nghe một cách thực chất và hiệu quả nhất. Nếu còn bất kỳ thắc mắc nào, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi để được tư vấn chi tiết.