Chuyển đổi số trong hòa giải cơ sở: Bạn cần biết gì về dự thảo Luật sửa đổi?

Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ, việc sửa đổi Luật Hòa giải ở cơ sở đang được Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, với nhiều thay đổi quan trọng về ứng dụng công nghệ, bảo vệ dữ liệu cá nhân và cơ chế bảo đảm kinh phí. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ những điểm mới, quyền lợi và nghĩa vụ của các bên liên quan khi dự thảo Luật có hiệu lực.

Tại sao cần sửa đổi Luật Hòa giải ở cơ sở?

Theo Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng, dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) được xây dựng với mục tiêu thể chế hóa kịp thời chủ trương của Đảng về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật. Sau hơn 12 năm thi hành Luật hiện hành (Luật Hòa giải ở cơ sở năm 2013), nhiều vướng mắc phát sinh, đặc biệt trong bối cảnh tổ chức chính quyền địa phương hai cấp và sắp xếp thôn, tổ dân phố. Dự thảo gồm 5 chương, 35 điều, tập trung vào các lĩnh vực then chốt.

Những điểm mới nổi bật trong dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) là gì?

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, dự thảo Luật tập trung hoàn thiện các vấn đề sau:

• Phạm vi và nguyên tắc hòa giải: Làm rõ các trường hợp không thuộc phạm vi áp dụng của Luật.
• Tiêu chuẩn, quyền và trách nhiệm của hòa giải viên: Nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ số, kỹ năng giao tiếp và xử lý tình huống.
• Cơ chế chỉ định hòa giải viên: Bổ sung trong trường hợp cần thiết, nhưng nguyên tắc bầu hòa giải viên vẫn là chủ yếu.
• Người được mời tham gia hòa giải: Quy định rõ hơn quyền, nghĩa vụ, trách nhiệm bảo mật và chế độ hỗ trợ.
• Ứng dụng công nghệ thông tin: Cho phép tổ chức hòa giải trực tuyến, xây dựng cơ sở dữ liệu về hòa giải ở cơ sở, sử dụng hồ sơ và chữ ký điện tử.
• Kinh phí: Chuyển từ cơ chế Nhà nước hỗ trợ sang Nhà nước bảo đảm kinh phí cho công tác hòa giải.

Chuyển đổi số trong hòa giải cơ sở được triển khai như thế nào?

Theo Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh, việc ứng dụng công nghệ số cần được triển khai thận trọng. Cơ quan thẩm tra đề nghị quan tâm đầu tư hạ tầng kỹ thuật, bảo vệ dữ liệu cá nhân, quản lý và lưu trữ hồ sơ điện tử. Đáng chú ý, việc hòa giải, bầu và biểu quyết trực tuyến phải được bảo đảm khả thi, an toàn và hiệu quả.

“Đối với chuyển đổi số, cần đánh giá kỹ tính khả thi của hòa giải trực tuyến, hồ sơ và chữ ký điện tử, gắn với yêu cầu bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và điều kiện thực tế tại cơ sở” – Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc chuyển đổi số trong hòa giải cơ sở là bước tiến cần thiết, nhưng cần tránh áp dụng cứng nhắc. Các điều kiện thực tế như đường truyền internet, thiết bị công nghệ và năng lực của hòa giải viên phải được cân nhắc kỹ lưỡng.

Tình huống thực tế

Ví dụ, tại một xã vùng sâu, vùng xa, hòa giải viên là một già làng có uy tín nhưng không rành công nghệ. Nếu buộc phải hòa giải trực tuyến, hiệu quả có thể không cao. Dự thảo Luật đã tính đến điều này, cho phép duy trì hòa giải trực tiếp là chính, đồng thời khuyến khích ứng dụng công nghệ ở nơi có điều kiện.

Kinh phí cho hoạt động hòa giải cơ sở được bảo đảm như thế nào?

Đây là một trong những điểm mới quan trọng. Trước đây, Nhà nước chỉ hỗ trợ kinh phí, nay chuyển sang bảo đảm. Tuy nhiên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đề nghị duy trì cơ chế ngân sách trung ương hỗ trợ các địa phương chưa tự cân đối được ngân sách, đồng thời quản lý minh bạch nguồn lực huy động từ xã hội.

Vai trò của già làng, chức sắc tôn giáo có bị thay đổi?

Nhiều đại biểu tại phiên họp cho rằng, già làng, trưởng bản, chức sắc tôn giáo là những người có uy tín lớn trong cộng đồng, đóng vai trò quan trọng trong hòa giải. Dự thảo Luật tiếp tục ghi nhận và có chính sách hỗ trợ phù hợp đối với những người này khi tham gia hòa giải.

Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên những thay đổi trong dự thảo, chúng tôi có một số lời khuyên cho các bên liên quan:

1. Hòa giải viên: Chủ động nâng cao kỹ năng ứng dụng công nghệ số, cập nhật kiến thức pháp luật mới để đáp ứng yêu cầu chuyển đổi số.
2. Người dân: Khi tham gia hòa giải, cần tìm hiểu quyền lợi của mình, đặc biệt về bảo vệ dữ liệu cá nhân khi hòa giải trực tuyến.
3. Chính quyền địa phương: Cần đầu tư hạ tầng kỹ thuật, đào tạo hòa giải viên và bảo đảm kinh phí theo đúng quy định mới.
4. Doanh nghiệp: Nếu có tranh chấp trong cộng đồng, hãy xem xét hòa giải cơ sở như một giải pháp nhanh chóng, tiết kiệm chi phí.
5. Tổ chức xã hội: Hỗ trợ huy động nguồn lực minh bạch, đúng quy định để góp phần phát triển hoạt động hòa giải.

Câu hỏi thường gặp

Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào về dự thảo Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi) hoặc cần tư vấn pháp lý cụ thể, hãy liên hệ với chúng tôi để được hỗ trợ kịp thời.