Cải cách tư pháp 2025: Nghị quyết mới thay thế 96/2019/QH14 – 5 điểm doanh nghiệp cần biết

Trong bối cảnh cải cách tư pháp đang diễn ra mạnh mẽ, việc Quốc hội khóa XVI xem xét ban hành Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 là sự kiện pháp lý quan trọng mà mọi cá nhân, doanh nghiệp cần theo dõi. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết những nội dung cốt lõi được thảo luận tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, giúp quý khách nắm bắt kịp thời định hướng cải cách tư pháp trong giai đoạn mới.

Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết 96/2019/QH14 có gì nổi bật?

Theo thông tin từ Cổng thông tin điện tử phapluat.gov.vn, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI (chiều 11/8), các đại biểu đã thảo luận về dự án Nghị quyết thay thế Nghị quyết số 96/2019/QH14 về công tác phòng, chống tội phạm và vi phạm pháp luật, công tác của Viện kiểm sát nhân dân, của Tòa án nhân dân và công tác thi hành án.

Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nhấn mạnh: “Các chỉ tiêu, nhiệm vụ phải đóng vai trò như một Bộ chỉ số đánh giá hiệu quả công việc – ‘KPIs’ để Quốc hội giám sát, đánh giá chính xác chất lượng của các cơ quan”.

Vì sao cần ban hành Nghị quyết mới thay thế Nghị quyết 96/2019/QH14?

Theo giải trình của Ban soạn thảo, việc ban hành Nghị quyết mới nhằm:

• Thể chế hóa đầy đủ, chính xác, kịp thời các chủ trương, đường lối của Đảng về cải cách tư pháp
• Đảm bảo đúng các quy định của Luật, phù hợp với tình hình thực tiễn mới
• Góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động của các cơ quan tư pháp
• Nỗ lực cùng cả nước thực hiện thắng lợi mục tiêu tăng trưởng hai con số trong kỷ nguyên mới

Đáng chú ý, Ban soạn thảo đã tiến hành đầy đủ các trình tự, thủ tục, đánh giá, tổng kết việc thực hiện Nghị quyết số 96/2019/QH14. Báo cáo gửi tới các đại biểu Quốc hội rất cụ thể với 6 Phụ lục đánh giá kết quả thực hiện các chỉ tiêu, nhiệm vụ mà Quốc hội đã giao.

Các chỉ tiêu KPI mới trong dự thảo Nghị quyết được xây dựng thế nào?

Cơ sở xây dựng chỉ tiêu dựa trên số liệu thực tế

Giải trình về đề nghị của đại biểu Nguyễn Minh Tâm (Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Trị), Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu nêu rõ nguyên tắc xây dựng chỉ tiêu:

“Tất cả những chỉ tiêu này đều dựa trên những số liệu cụ thể chứ không phải áng chừng tỉ lệ bao nhiêu phần trăm là phù hợp. Căn cứ vào kết quả thực hiện Nghị quyết số 96/2019/QH14, chúng tôi đã tiến hành làm việc với rất nhiều cơ quan tư pháp, về địa phương khảo sát trực tiếp, lấy ý kiến và khi dự kiến các chỉ tiêu cụ thể thì có nhiều buổi làm việc với các Bộ, các ngành có liên quan để xin ý kiến.”

Nguyên tắc điều chỉnh chỉ tiêu KPI

Ban soạn thảo áp dụng nguyên tắc linh hoạt trong việc điều chỉnh chỉ tiêu:

1. Chỉ tiêu vượt bền vững: Chỉ những chỉ tiêu, nhiệm vụ nào vượt một cách bền vững trong thời gian qua mới được nghiên cứu để tăng.
2. Chỉ tiêu gặp vướng mắc: Những chỉ tiêu gặp khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực hiện sẽ được xem xét điều chỉnh cho phù hợp.
3. Tinh thần chung: Không đặt ra các chỉ tiêu thấp hơn Luật giao, không giao chỉ tiêu quá cao không thực hiện được, đồng thời không giao chỉ tiêu ở mức thấp dẫn đến không hoàn thành nhiệm vụ.

Chuyển từ chỉ tiêu định tính sang định lượng – Bước đột phá trong giám sát

Một trong những điểm mới đáng chú ý nhất của dự thảo Nghị quyết là yêu cầu lượng hóa các chỉ tiêu. Theo đó:

• Hạn chế sử dụng những cụm từ mang tính định tính như “tiếp tục tăng cường”, “đẩy mạnh, nâng cao, phấn đấu”
• Thay vào đó là những số liệu cụ thể để dễ dàng đo lường, đánh giá
• Tiếp tục rà soát để chuyển một số chỉ tiêu định lượng thành chỉ tiêu định tính hoặc ngược lại, đảm bảo phù hợp với tính chất của văn bản quy phạm pháp luật

Bổ sung loại việc tính tỷ lệ hủy, sửa bản án của Tòa án

Trả lời ý kiến của đại biểu Nguyễn Xuân Kỳ về việc bổ sung một số loại việc để tính tổng tỷ lệ hủy, sửa bản án, quyết định của Tòa án, Chủ nhiệm Phan Chí Hiếu nhận thấy ý kiến này khá phù hợp với thực tiễn:

“Vì Tòa án bên cạnh việc ban hành các bản án thì còn phải giải quyết rất nhiều vụ việc khác. Nếu chỉ tính các bản án, các vụ án thì cũng thiệt hòi cho Tòa án và không đảm bảo tính chính xác của việc giao các chỉ tiêu.”

Chỉ tiêu giảm giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm

Về chỉ tiêu giảm giải quyết đơn đề nghị giám đốc thẩm, tái thẩm – vấn đề được nhiều đại biểu quan tâm, Ban soạn thảo sẽ:

• Cân nhắc kỹ lưỡng, nghiên cứu, xem xét tới đặc thù và những đổi mới trong mô hình tổ chức của Tòa án nhân dân và Viện kiểm sát nhân dân trong thời gian qua
• Nghiên cứu phương án để báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội quy định chỉ tiêu này sao cho phù hợp

Quy trình tiếp thu, hoàn thiện dự thảo Nghị quyết

Theo báo cáo của Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu, quá trình thảo luận đã ghi nhận:

• 83 lượt ý kiến của các đại biểu Quốc hội tại Phiên thảo luận Tổ
• 16 lượt ý kiến phát biểu tại Phiên thảo luận Hội trường chiều 11/8
• Ban soạn thảo đã có Báo cáo số 37 dự kiến tiếp thu, giải trình bước đầu ý kiến của các đại biểu

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định kết luận: “Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ chỉ đạo Ban soạn thảo phối hợp với Cơ quan chủ trì thẩm tra và các cơ quan có liên quan khẩn trương nghiêm túc tiếp thu đầy đủ ý kiến xác đáng của đại biểu Quốc hội để hoàn chỉnh dự thảo Nghị quyết với chất lượng cao nhất, trình Quốc hội xem xét, thông qua vào cuối Kỳ họp này”.

Tình huống thực tế: Tác động của Nghị quyết mới đến doanh nghiệp

Anh Trần Văn Hùng, Giám đốc một doanh nghiệp logistics tại TP.HCM, đang theo dõi sát sao tiến trình ban hành Nghị quyết này. Anh chia sẻ: “Doanh nghiệp chúng tôi thường xuyên có tranh chấp hợp đồng thương mại. Việc Nghị quyết mới đặt ra chỉ tiêu giải quyết nhanh các vụ việc của Tòa án sẽ giúp chúng tôi yên tâm hơn khi tham gia tố tụng, không lo vụ việc bị kéo dài nhiều năm như trước.”

Thực tế cho thấy, khi các chỉ tiêu được định lượng cụ thể và gắn với trách nhiệm giải trình, hiệu quả hoạt động của hệ thống tư pháp sẽ được cải thiện rõ rệt, mang lại lợi ích trực tiếp cho người dân và doanh nghiệp trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp.

Lời khuyên từ luật sư

Trên cương vị là luật sư tư vấn cho doanh nghiệp và cá nhân trong các vụ việc tư pháp, chúng tôi đưa ra một số lưu ý sau:

1. Theo dõi tiến trình ban hành: Nghị quyết dự kiến được Quốc hội thông qua vào cuối Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất. Doanh nghiệp nên cập nhật văn bản chính thức ngay sau khi được ban hành để nắm bắt kịp thời các quy định mới.
2. Đánh giá lại các hợp đồng, giao dịch: Khi Nghị quyết mới có hiệu lực, các quy định về giải quyết tranh chấp, thi hành án có thể thay đổi, ảnh hưởng đến quyền lợi của doanh nghiệp trong các hợp đồng đang thực hiện.
3. Chuẩn bị hồ sơ pháp lý: Nếu doanh nghiệp đang có vụ việc tại Tòa án hoặc cơ quan thi hành án, hãy chủ động rà soát, hoàn thiện hồ sơ để đáp ứng yêu cầu mới khi Nghị quyết được ban hành.
4. Tận dụng cơ chế giám sát mới: Với cơ chế KPI rõ ràng, người dân và doanh nghiệp có thêm căn cứ để theo dõi, giám sát tiến độ giải quyết vụ việc của các cơ quan tư pháp.
5. Tham khảo ý kiến luật sư: Trước những thay đổi về chính sách tư pháp, việc tham khảo ý kiến của luật sư chuyên môn sẽ giúp doanh nghiệp đưa ra quyết định đúng đắn, tránh rủi ro pháp lý.

Câu hỏi thường gặp

Bài viết mang tính chất tham khảo, thông tin pháp lý có thể được cập nhật, thay đổi theo tiến trình xây dựng pháp luật. Chúng tôi sẽ tiếp tục cập nhật khi Nghị quyết chính thức được ban hành.