Cải cách TTHC 2026: Hướng dẫn chi tiết 11 Nghị quyết của Chính phủ về cắt giảm, phân cấp

Trong bối cảnh Chính phủ đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế “2 con số” giai đoạn 2026-2030, việc cắt giảm, phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính (TTHC) trở thành một trong những nhiệm vụ trọng tâm. Ngày 02 tháng 4 năm 2026, Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đã ban hành Kết luận số 18-KL/TW về Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội, tài chính quốc gia và vay, trả nợ công, đầu tư công trung hạn 5 năm 2026 – 2030. Trên cơ sở đó, Chính phủ đã ban hành 11 Nghị quyết nhằm cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa TTHC và điều kiện kinh doanh (ĐKKD).

Là luật sư tư vấn pháp lý, chúng tôi nhận thấy đây là cơ hội lớn để doanh nghiệp và người dân giảm bớt gánh nặng hành chính, tiết kiệm chi phí tuân thủ. Bài viết này sẽ phân tích chi tiết các yêu cầu của Thủ tướng Chính phủ, thời hạn thực hiện và những tác động thực tiễn đến quý khách hàng.

11 Nghị quyết của Chính phủ về cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa TTHC bao gồm những nội dung gì?

Theo Báo cáo số 439/BC-BTP ngày 18 tháng 6 năm 2026 của Bộ Tư pháp, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành triển khai đồng bộ nhiều giải pháp. Cụ thể:

• Cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện: Các bộ phải rà soát, đề xuất phương án cắt giảm tối đa các ngành nghề không cần thiết, phù hợp với thông lệ quốc tế.
• Phân cấp triệt để TTHC: Chuyển giao thẩm quyền giải quyết TTHC từ Trung ương về địa phương, đặc biệt là cấp xã, để tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.
• Đơn giản hóa quy trình: Chuẩn hóa quy trình nội bộ, quy trình điện tử, tích hợp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia.
• Chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm: Xây dựng cơ chế quản lý rủi ro, giảm kiểm tra trước khi cấp phép, tăng cường kiểm tra sau khi hoạt động.

Thời hạn thực hiện các Nghị quyết là khi nào? Các mốc thời gian quan trọng

Thủ tướng Chính phủ đã đưa ra các mốc thời gian cụ thể cho từng nhóm nhiệm vụ. Dưới đây là các mốc quan trọng mà doanh nghiệp và người dân cần lưu ý:

• Trước ngày 30 tháng 6 năm 2026: Các bộ: Dân tộc và Tôn giáo, Giáo dục và Đào tạo, Y tế phải hoàn thành cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa TTHC, ĐKKD theo phương án đã đề xuất.
• Trước ngày 03 tháng 7 năm 2026: Các bộ: Công Thương, Khoa học và Công nghệ, Tài chính, Văn hóa – Thể thao và Du lịch, Xây dựng, Nông nghiệp và Môi trường, Nội vụ phải gửi phương án rà soát, đề xuất cắt giảm, phân cấp cho Bộ Tư pháp.
• Trước ngày 05 tháng 7 năm 2026: Bộ Tư pháp tổng hợp, rà soát độc lập và báo cáo Thủ tướng Chính phủ.
• Trước ngày 01 tháng 3 năm 2027: Các văn bản quy phạm pháp luật sửa đổi, bổ sung, bãi bỏ theo yêu cầu của 11 Nghị quyết phải có hiệu lực.

Những bộ, ngành nào chịu trách nhiệm chính trong việc thực hiện?

Thủ tướng Chính phủ đã phân công trách nhiệm cụ thể cho từng bộ, ngành. Đây là những cơ quan chủ chốt:

• Bộ Tư pháp: Là cơ quan đầu mối tổng hợp, rà soát độc lập, kiểm soát việc phát sinh TTHC mới, và báo cáo Thủ tướng Chính phủ. Bộ Tư pháp cũng kiểm soát chặt việc hình thành TTHC dưới hình thức gián tiếp thông qua quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật.
• Bộ Nội vụ: Chủ trì hướng dẫn các địa phương rà soát, sắp xếp biên chế phù hợp với khối lượng TTHC được phân cấp, đặc biệt là cấp xã. Bộ Nội vụ cũng nghiên cứu đề xuất điều chỉnh, bổ sung biên chế gắn với mô hình chính quyền địa phương 02 cấp.
• Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương: Phân bổ, bố trí đủ nguồn lực để giải quyết TTHC đã được phân quyền, phân cấp; đầu tư hạ tầng công nghệ thông tin; đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; tăng cường kiểm tra, giám sát, xử lý tiêu cực.

Tác động thực tiễn đến doanh nghiệp và người dân là gì?

Với tư cách là luật sư tư vấn, chúng tôi đánh giá các Nghị quyết này sẽ mang lại những lợi ích thiết thực sau:

• Giảm chi phí tuân thủ: Việc cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện và đơn giản hóa TTHC sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, công sức và tiền bạc khi xin giấy phép, chứng chỉ.
• Thuận lợi hơn khi giải quyết TTHC: Phân cấp về địa phương, đặc biệt là cấp xã, giúp người dân không phải đi xa, giảm thời gian chờ đợi.
• Minh bạch hơn: Việc chuẩn hóa quy trình điện tử, tích hợp trên Cổng Dịch vụ công quốc gia giúp theo dõi tiến độ xử lý hồ sơ dễ dàng, hạn chế tiêu cực, nhũng nhiễu.
• An toàn pháp lý: Các quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật được rà soát, ban hành đồng bộ, tránh khoảng trống pháp lý, đảm bảo an toàn cho người dân.

Tình huống thực tế

Anh Minh, một doanh nghiệp trẻ muốn mở cửa hàng kinh doanh thực phẩm chức năng. Trước đây, anh phải xin giấy phép từ Bộ Y tế ở Hà Nội, mất nhiều thời gian và chi phí đi lại. Với chính sách phân cấp mới, anh có thể nộp hồ sơ tại UBND cấp xã nơi đặt cửa hàng, thời gian xử lý dự kiến giảm từ 30 ngày xuống còn 15 ngày. Điều này giúp anh tiết kiệm khoảng 5 triệu đồng chi phí đi lại và thời gian chờ đợi.

Lời khuyên từ luật sư

Để tận dụng tối đa lợi ích từ các Nghị quyết này, chúng tôi khuyến nghị quý khách hàng:

1. Cập nhật thông tin thường xuyên: Theo dõi Cổng Dịch vụ công quốc gia (dichvucong.gov.vn) và trang web của các bộ, ngành để nắm bắt kịp thời các TTHC được cắt giảm, đơn giản hóa.
2. Chuẩn bị hồ sơ kỹ lưỡng: Khi nộp hồ sơ, hãy kiểm tra kỹ thành phần hồ sơ theo quy định mới. Nếu có thắc mắc, liên hệ trực tiếp bộ phận một cửa của UBND cấp xã, huyện để được hướng dẫn.
3. Tận dụng dịch vụ công trực tuyến: Nộp hồ sơ qua mạng để tiết kiệm thời gian và chi phí. Hệ thống sẽ được nâng cấp, kết nối liên thông, giúp quá trình xử lý nhanh chóng hơn.
4. Báo cáo nếu gặp tiêu cực: Nếu phát hiện cán bộ yêu cầu thêm thành phần hồ sơ ngoài quy định, hãy báo ngay cho đường dây nóng của Bộ Tư pháp hoặc UBND tỉnh để được xử lý kịp thời.
5. Tham khảo ý kiến luật sư: Đối với các thủ tục phức tạp hoặc có giá trị lớn, hãy nhờ luật sư tư vấn để đảm bảo quyền lợi và tránh rủi ro pháp lý.