Bạn cần biết gì về tổng rà soát thể chế 2026: Tháo gỡ điểm nghẽn pháp lý để tăng trưởng “2 con số”

Chào bạn,

Trong bối cảnh nền kinh tế đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức, việc tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, pháp luật được xem là “chìa khóa” để đạt được mục tiêu tăng trưởng “2 con số” trong năm 2026. Chúng tôi nhận thấy đây là một chủ đề rất nóng mà nhiều doanh nghiệp và người dân đang quan tâm. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ về cuộc tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (VBQPPL) đang diễn ra, cũng như quyền lợi và nghĩa vụ của bạn trong quá trình này.

1. Tổng rà soát thể chế 2026 là gì và tại sao lại quan trọng?

Đây không phải là một đợt rà soát thông thường. Theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu tại cuộc họp mới đây, tổng rà soát hệ thống VBQPPL là nhiệm vụ “đặc biệt quan trọng, đặc thù chưa có tiền lệ”. Mục tiêu cuối cùng là xác định và loại bỏ những quy định đang cản trở sự phát triển, tạo ra một môi trường pháp lý thông thoáng, minh bạch hơn cho doanh nghiệp và người dân.

Đáng chú ý: Người đứng đầu các bộ, ngành, địa phương phải chịu trách nhiệm trực tiếp trước Bộ Chính trị, Ban Bí thư, Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ về tiến độ và chất lượng của việc rà soát tại cơ quan mình. Điều này cho thấy quyết tâm rất lớn từ cấp cao nhất.

2. Thời hạn và các mốc quan trọng bạn cần biết

Theo Kế hoạch số 05/QĐ-BCĐ ngày 10/4/2026 của Ban Chỉ đạo tổng rà soát, toàn bộ quy trình có những mốc thời gian cứng rất quan trọng:

• Trước ngày 05/6/2026: Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Công an phải tổng hợp và gửi các kiến nghị về chính sách, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn đến các bộ, ngành, địa phương để nghiên cứu, rà soát.
• Trước ngày 02/6/2026: Bộ Tài chính phải xử lý dứt điểm các vướng mắc về kinh phí, bảo đảm các bộ, ngành, địa phương có đủ nguồn lực để thực hiện nhiệm vụ. Theo đó, các đơn vị sẽ được hướng dẫn cụ thể theo Nghị định số 289/2025/NĐ-CP ngày 06/11/2025 của Chính phủ.

3. Các cơ quan và cá nhân chịu trách nhiệm chính

Để đảm bảo cuộc rà soát diễn ra hiệu quả, trách nhiệm được phân công rất rõ ràng:

• Bộ trưởng, Thủ trưởng các bộ, ngành, Chủ tịch UBND các tỉnh, thành phố: Chịu trách nhiệm trực tiếp về tiến độ và chất lượng rà soát tại đơn vị mình.
• Bộ Tư pháp: Giữ vai trò là Cơ quan thường trực của Ban Chỉ đạo, chịu trách nhiệm đôn đốc, hướng dẫn, thẩm định kết quả rà soát. Bộ trưởng Bộ Tư pháp sẽ trực tiếp làm việc với các đơn vị chậm tiến độ.
• Bộ Tài chính: Chủ trì hướng dẫn và bố trí kinh phí.
• Bộ Khoa học và Công nghệ: Hỗ trợ các giải pháp trí tuệ nhân tạo (AI) trong quá trình rà soát văn bản, công khai các giải pháp này trên Cổng Pháp luật quốc gia.

4. Doanh nghiệp và người dân có vai trò gì trong cuộc rà soát này?

Một trong những điểm mới rất tích cực là việc các cơ quan được yêu cầu phải đa dạng hóa phương thức lấy ý kiến, đặc biệt là từ phía người dân, doanh nghiệp, hiệp hội và các đối tượng chịu sự tác động trực tiếp. Điều này có nghĩa là:

Theo chỉ đạo, các cơ quan phải “chú trọng lấy ý kiến góp ý, phản biện của người dân, doanh nghiệp, hiệp hội, đối tượng chịu sự tác động”. Bạn có thể gửi ý kiến của mình về những quy định cụ thể mà bạn cho là chồng chéo, bất cập hoặc gây khó khăn cho hoạt động sản xuất kinh doanh, đời sống hàng ngày.

Tình huống thực tế

Ví dụ: Một doanh nghiệp sản xuất nhỏ tại TP. Hồ Chí Minh gặp khó khăn vì thủ tục cấp giấy phép môi trường quá phức tạp, mất nhiều thời gian và có sự chồng chéo giữa các quy định của Bộ Tài nguyên và Môi trường và UBND cấp tỉnh. Doanh nghiệp này hoàn toàn có thể gửi văn bản kiến nghị đến Sở Tư pháp hoặc UBND thành phố để phản ánh vướng mắc này. Đây là quyền lợi chính đáng và rất thiết thực của bạn.

5. Làm thế nào để đảm bảo ý kiến của bạn được tiếp thu?

Để ý kiến đóng góp của bạn có hiệu quả, chúng tôi khuyên bạn nên:

1. Xác định rõ văn bản gây vướng mắc: Ghi rõ tên, số hiệu, điều khoản cụ thể của văn bản luật, nghị định, thông tư mà bạn cho là có vấn đề.
2. Mô tả chi tiết tác động tiêu cực: Giải thích rõ quy định đó gây khó khăn như thế nào đến hoạt động kinh doanh hoặc đời sống của bạn (ví dụ: làm tăng chi phí, kéo dài thời gian, gây rủi ro pháp lý…).
3. Đề xuất hướng sửa đổi cụ thể: Nếu có thể, hãy đưa ra đề xuất của bạn về việc quy định nên được sửa đổi theo hướng nào để phù hợp hơn.
4. Gửi đúng nơi, đúng lúc: Gửi kiến nghị đến cơ quan chủ quản của văn bản đó (ví dụ: nếu là thông tư của Bộ, gửi về Bộ đó; nếu là quyết định của UBND tỉnh, gửi về UBND tỉnh). Thời điểm gửi càng sớm càng tốt, trước các mốc thời hạn nêu trên.

6. Vai trò của công nghệ và chuyên gia độc lập

Để nâng cao chất lượng rà soát, lần đầu tiên, trí tuệ nhân tạo (AI) sẽ được huy động để hỗ trợ rà soát VBQPPL. Bộ Khoa học và Công nghệ có trách nhiệm hướng dẫn và công khai các giải pháp AI này.

Bên cạnh đó, Bộ Tư pháp sẽ xây dựng các tiêu chí đánh giá kết quả rà soát một cách công khai, minh bạch. Đồng thời, các chuyên gia độc lập từ Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), các tập đoàn, doanh nghiệp và cán bộ thực tiễn sẽ được huy động để tham gia thẩm định, đảm bảo kết quả rà soát phản ánh đúng thực tế cuộc sống.

“Các chuyên gia pháp lý nhận định, việc huy động cả AI và chuyên gia độc lập là bước tiến quan trọng, giúp quá trình rà soát không chỉ nhanh chóng, chính xác mà còn khách quan, tránh tình trạng ‘vừa đá bóng vừa thổi còi’.”

Lời khuyên từ luật sư

Với tư cách là luật sư tư vấn, chúng tôi khuyên quý khách hàng và bạn đọc:

1. Hãy chủ động tham gia: Đây là cơ hội tốt để bạn trực tiếp góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật. Đừng bỏ lỡ.
2. Lưu giữ bằng chứng: Nếu bạn gặp vướng mắc do quy định pháp luật, hãy lưu lại các văn bản, quyết định hành chính liên quan để làm căn cứ cho kiến nghị của mình.
3. Tham khảo ý kiến luật sư: Trước khi gửi kiến nghị, bạn có thể tham khảo ý kiến luật sư để đảm bảo lập luận của mình chặt chẽ và đúng pháp lý.
4. Theo dõi tiến độ: Thường xuyên cập nhật thông tin tổng rà soát trên Cổng Pháp luật quốc gia (phapluat.gov.vn) hoặc các phương tiện thông tin đại chúng chính thống.

Chúng tôi hy vọng bài viết này đã cung cấp cho bạn những thông tin hữu ích và thiết thực về cuộc tổng rà soát thể chế quan trọng của năm 2026. Nếu bạn có bất kỳ thắc mắc nào cần tư vấn thêm, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi.