Hướng dẫn thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền Chủ tịch UBND cấp xã, cấp tỉnh

Bạn đang gặp tranh chấp đất đai với hàng xóm, người thân hay một tổ chức nào đó? Bạn không biết nên nộp đơn ở đâu, thủ tục thế nào và mất bao lâu? Đây là vấn đề rất phổ biến và thường gây nhiều khó khăn, bức xúc cho người dân. Là luật sư tư vấn nhiều vụ tranh chấp đất đai, chúng tôi hiểu rõ nỗi lo của quý khách.

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ hướng dẫn chi tiết thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai thuộc thẩm quyền của Chủ tịch Ủy ban nhân dân (UBND) cấp xã và cấp tỉnh theo đúng quy định mới nhất tại Nghị định 151/2025/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 12/06/2025. Quý khách sẽ biết được quy trình các bước, hồ sơ cần chuẩn bị và thời hạn giải quyết cụ thể để chủ động bảo vệ quyền lợi của mình.

1. Chủ tịch UBND cấp xã và cấp tỉnh có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai nào?

Theo quy định tại Mục I Phần VIII Phụ lục I Nghị định 151/2025/NĐ-CP, thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai của Chủ tịch UBND được phân định rõ ràng. Cụ thể:

• Chủ tịch UBND cấp xã: Giải quyết tranh chấp đất đai giữa các hộ gia đình, cá nhân trong phạm vi địa giới hành chính của xã, phường, thị trấn (gọi chung là cấp xã).
• Chủ tịch UBND cấp tỉnh: Giải quyết tranh chấp đất đai liên quan đến tổ chức, hoặc giữa tổ chức với hộ gia đình, cá nhân, hoặc tranh chấp liên quan đến đất có nguồn gốc từ cơ quan nhà nước, đơn vị sự nghiệp công lập.

Đáng chú ý, thủ tục giải quyết cho cả hai cấp đều được quy định thống nhất tại cùng một mục của Nghị định 151/2025/NĐ-CP, chỉ khác nhau về thời gian thực hiện.

2. Quy trình giải quyết tranh chấp đất đai gồm những bước nào?

Theo Nghị định 151/2025/NĐ-CP, thủ tục giải quyết tranh chấp đất đai được thực hiện theo các bước sau:

Bước 1: Nộp đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp

Người có yêu cầu (bạn hoặc đối tác của bạn) nộp đơn trực tiếp tại UBND cấp có thẩm quyền (cấp xã hoặc cấp tỉnh, tùy theo loại tranh chấp). Đơn yêu cầu cần nêu rõ nội dung tranh chấp, diện tích đất, vị trí, các bên liên quan và yêu cầu cụ thể của bạn.

Bước 2: Thụ lý và thông báo

Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đơn, Chủ tịch UBND cấp có thẩm quyền phải:

• Thông báo bằng văn bản cho các bên tranh chấp và Văn phòng đăng ký đất đai (hoặc Chi nhánh) về việc thụ lý đơn.
• Nếu không thụ lý, phải thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do.
• Giao trách nhiệm cho cơ quan tham mưu giải quyết (thường là Phòng Tài nguyên và Môi trường cấp tỉnh, hoặc cán bộ địa chính cấp xã).

Bước 3: Thẩm tra, xác minh, hòa giải

Cơ quan tham mưu có các nhiệm vụ quan trọng sau:

• Thẩm tra, xác minh vụ việc: Kiểm tra hiện trạng đất, thu thập hồ sơ địa chính, bản đồ qua các thời kỳ.
• Tổ chức hòa giải giữa các bên tranh chấp: Đây là bước bắt buộc. Nếu hòa giải thành, quá trình kết thúc sớm.
• Tổ chức cuộc họp các ban, ngành liên quan (nếu cần thiết) để tư vấn giải quyết.
• Hoàn chỉnh hồ sơ và trình Chủ tịch UBND cùng cấp ban hành quyết định.

Hồ sơ giải quyết tranh chấp đất đai bao gồm các tài liệu sau:

• Đơn yêu cầu giải quyết tranh chấp đất đai.
• Biên bản hòa giải tại UBND cấp xã (nếu đã hòa giải trước đó).
• Biên bản làm việc với các bên tranh chấp và người có liên quan.
• Biên bản kiểm tra hiện trạng đất tranh chấp.
• Biên bản cuộc họp các ban, ngành (nếu có).
• Trích lục bản đồ, hồ sơ địa chính, dữ liệu ảnh viễn thám qua các thời kỳ (nếu có).
• Các tài liệu làm chứng cứ, chứng minh khác.
• Báo cáo đề xuất và dự thảo quyết định giải quyết tranh chấp hoặc quyết định công nhận hòa giải thành.

Bước 4: Ban hành quyết định

Chủ tịch UBND cấp có thẩm quyền ban hành quyết định giải quyết tranh chấp hoặc quyết định công nhận hòa giải thành. Quyết định này được gửi đến các bên tranh chấp và các tổ chức, cá nhân có quyền, nghĩa vụ liên quan.

3. Thời gian giải quyết tranh chấp đất đai là bao lâu?

Thời gian thực hiện thủ tục được quy định cụ thể như sau:

• Đối với Chủ tịch UBND cấp xã: Không quá 45 ngày kể từ ngày thụ lý đơn.
• Đối với Chủ tịch UBND cấp tỉnh: Không quá 50 ngày kể từ ngày thụ lý đơn.

Lưu ý đặc biệt: Đối với các xã miền núi, biên giới, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế – xã hội khó khăn hoặc đặc biệt khó khăn, thời gian thực hiện được tăng thêm 10 ngày.

Tình huống thực tế

Ví dụ: Ông A và ông B là hàng xóm tại xã X (vùng đồng bằng). Ông A cho rằng ông B lấn chiếm 50m2 đất thổ cư của mình. Cả hai đều không có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (sổ đỏ) cho phần đất tranh chấp.

Cách giải quyết: Ông A nộp đơn lên UBND xã X. Chủ tịch UBND xã X thụ lý đơn trong 5 ngày làm việc, giao cán bộ địa chính xã thẩm tra, xác minh. Sau đó, tổ chức hòa giải giữa hai bên. Nếu hòa giải không thành, Chủ tịch UBND xã sẽ ban hành quyết định giải quyết tranh chấp trong thời hạn không quá 45 ngày kể từ ngày thụ lý.

Lời khuyên từ luật sư

1. Thu thập đầy đủ chứng cứ ngay từ đầu: Giấy tờ đất, biên bản hòa giải cơ sở, hình ảnh, bản đồ, giấy tờ mua bán (nếu có). Điều này giúp quá trình giải quyết nhanh chóng và thuận lợi hơn.
2. Tham gia hòa giải một cách thiện chí: Hòa giải thành là phương án tốt nhất, tiết kiệm thời gian và chi phí cho tất cả các bên.
3. Ghi nhận thời hạn giải quyết: Nếu quá thời hạn 45 ngày (hoặc 50 ngày) mà không nhận được quyết định, bạn có quyền khiếu nại lên cấp trên hoặc khởi kiện ra Tòa án.
4. Tham khảo ý kiến luật sư: Trong các vụ việc phức tạp, việc có luật sư hỗ trợ sẽ giúp bạn đánh giá đúng tình hình, đưa ra chiến lược pháp lý phù hợp.
5. Lưu ý về hiệu lực của quyết định: Quyết định của Chủ tịch UBND có hiệu lực thi hành, nhưng nếu không đồng ý, bạn có thể khiếu nại hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án.