Đề xuất mới: Người trên 61 tuổi có bị cấm nhận con nuôi? Quy định chi tiết cho bạn

Đề xuất người trên 61 tuổi không được nhận con nuôi: Quy định cụ thể ra sao?

Theo quy định hiện hành tại điểm b khoản 1 Điều 14 Luật Nuôi con nuôi 2010, người nhận con nuôi chỉ cần hơn con nuôi từ 20 tuổi trở lên, không có giới hạn tối đa về độ tuổi. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều trường hợp người nhận nuôi đã cao tuổi (trên 60 tuổi), không còn đủ sức khỏe và khả năng chăm sóc, nuôi dưỡng trẻ em, gây ảnh hưởng đến lợi ích của con nuôi.

Do đó, tại dự thảo bản thuyết minh quy phạm hóa chính sách của Luật Nuôi con nuôi sửa đổi, Bộ Tư pháp đề xuất sửa đổi điều kiện về tuổi như sau:

• Hơn con nuôi ít nhất 20 tuổi (giữ nguyên như hiện hành).
• Nhiều nhất 45 tuổi (đây là điểm mới, bổ sung giới hạn tối đa).
• Trường hợp người nhận con nuôi là cặp vợ chồng, khoảng cách độ tuổi này được áp dụng cho người ít tuổi hơn.

Như vậy, nếu trẻ em được nhận nuôi dưới 16 tuổi (độ tuổi tối đa để làm con nuôi), thì người nhận nuôi không được quá 16 + 45 = 61 tuổi. Đây là cơ sở để nhiều người hiểu rằng “người trên 61 tuổi không được nhận con nuôi”. Tuy nhiên, cần lưu ý: đề xuất này vẫn đang trong quá trình lấy ý kiến, chưa có hiệu lực pháp luật.

Đề xuất người hưởng án treo không được nhận con nuôi: Vì sao cần thiết?

Theo quy định hiện hành tại điểm c khoản 2 Điều 14 Luật Nuôi con nuôi 2010, chỉ có người đang chấp hành hình phạt tù mới bị cấm nhận con nuôi. Tuy nhiên, thực tế phát sinh trường hợp người nhận nuôi bị kết án tù nhưng được hưởng án treo và vẫn đang trong thời gian thử thách.

Điều này tiềm ẩn rủi ro: theo khoản 5 Điều 65 Bộ luật Hình sự 2015, nếu trong thời gian thử thách, người hưởng án treo cố ý vi phạm nghĩa vụ 02 lần trở lên, họ sẽ bị buộc phải chấp hành hình phạt tù. Khi đó, người nhận nuôi trở thành không đủ điều kiện, và con nuôi sẽ bị ảnh hưởng nghiêm trọng do không còn người chăm sóc, nuôi dưỡng.

Do đó, dự thảo đề xuất sửa đổi quy định thành: “Đang chấp hành hình phạt tù hoặc bị kết án phạt tù nhưng được hưởng án treo mà chưa hết thời gian thử thách”.

Đề xuất sửa đổi điều kiện của con nuôi: Những thay đổi quan trọng

Bổ sung điều kiện về hoàn cảnh của trẻ em được nhận nuôi

Theo khoản 1 Điều 8 Luật Nuôi con nuôi 2010, trẻ em dưới 16 tuổi là đối tượng được nhận làm con nuôi. Tuy nhiên, quy định này không đề cập đến hoàn cảnh gia đình, xã hội của trẻ, dẫn đến tình trạng một số trẻ em có cha mẹ đẻ vẫn được cho làm con nuôi một cách dễ dãi.

Dự thảo sửa đổi bổ sung điều kiện cụ thể về hoàn cảnh của trẻ em được nhận nuôi:

• Với trẻ em dưới 16 tuổi: Chỉ được nhận nuôi nếu thuộc một trong các trường hợp: trẻ em bị bỏ rơi, mồ côi, hoặc trẻ em có cha, mẹ đẻ nhưng cha, mẹ đẻ không đủ điều kiện để nuôi dưỡng, chăm sóc.
• Với người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi: Được nhận nuôi trong các trường hợp:
  • Được cha dượng, mẹ kế nhận làm con nuôi (giữ nguyên quy định hiện hành).
  • Được cô, cậu, dì, chú, bác ruột nhận làm con nuôi vì mồ côi hoặc cha, mẹ không đủ điều kiện để nuôi dưỡng, chăm sóc (bổ sung điều kiện mới).

Lý do cho sự thay đổi này: theo Điều 1 Luật Trẻ em 2016, trẻ em là người dưới 16 tuổi, nên quy định cũ là không cần thiết và thiếu chặt chẽ.

Giảm độ tuổi được lấy ý kiến đồng ý của con nuôi từ 9 tuổi xuống 7 tuổi

Theo khoản 1 Điều 21 Luật Nuôi con nuôi 2010, việc nhận con nuôi từ đủ 09 tuổi trở lên cần có sự đồng ý của trẻ em đó. Tuy nhiên, khoản 3 Điều 60 Luật Trẻ em 2016 quy định khi thực hiện các biện pháp chăm sóc thay thế phải lấy ý kiến của trẻ em từ 07 tuổi trở lên.

Để thống nhất pháp luật, dự thảo đề xuất sửa đổi: “Trường hợp người được nhận làm con nuôi từ đủ 07 tuổi trở lên thì còn phải được sự đồng ý của người đó.”

Đáng chú ý, dự thảo cũng cho phép những người liên quan (cha mẹ đẻ, người giám hộ, người được nhận nuôi) có thể thay đổi ý kiến đồng ý trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày đồng ý, nhằm đảm bảo tính tự nguyện và bảo vệ lợi ích tốt nhất cho con nuôi.

Tình huống thực tế: Những ai sẽ bị ảnh hưởng?

Anh Minh, 65 tuổi, là một người đàn ông sống độc thân, có mong muốn nhận một cháu bé 5 tuổi mồ côi làm con nuôi. Theo quy định hiện hành, anh Minh hoàn toàn đủ điều kiện (hơn con nuôi 60 tuổi, trên 20 tuổi). Tuy nhiên, nếu đề xuất sửa đổi được thông qua, anh Minh sẽ không thể nhận con nuôi vì 65 tuổi > 61 tuổi.

Trường hợp khác: Chị Hoa, 35 tuổi, bị kết án 2 năm tù nhưng được hưởng án treo, đang trong thời gian thử thách. Chị muốn nhận con nuôi của em gái đã mất. Theo quy định hiện hành, chị Hoa vẫn được nhận con nuôi. Nhưng nếu đề xuất mới được áp dụng, chị sẽ bị từ chối.

Các tình huống này cho thấy đề xuất sửa đổi có tác động lớn đến nhiều đối tượng, đặc biệt là người cao tuổi và người có tiền án, tiền sự.

Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên kinh nghiệm tư vấn của chúng tôi, dưới đây là những lưu ý quan trọng bạn cần biết:

1. Theo dõi sát tiến trình lập pháp: Đề xuất này vẫn đang trong giai đoạn lấy ý kiến, chưa có hiệu lực. Bạn cần cập nhật thông tin từ các nguồn chính thống như Bộ Tư pháp hoặc Cổng thông tin điện tử Quốc hội.
2. Đánh giá kỹ điều kiện hiện tại: Nếu bạn đang có kế hoạch nhận con nuôi và thuộc trường hợp có thể bị ảnh hưởng (trên 61 tuổi hoặc đang hưởng án treo), hãy tham khảo ý kiến luật sư ngay lập tức.
3. Chuẩn bị hồ sơ đầy đủ: Dù quy định thay đổi thế nào, hồ sơ nhận con nuôi vẫn cần đáp ứng các yêu cầu khắt khe về năng lực tài chính, sức khỏe, tư cách đạo đức.
4. Bảo vệ lợi ích của con nuôi: Mục đích cốt lõi của các sửa đổi là đảm bảo lợi ích tốt nhất cho trẻ em. Hãy đặt câu hỏi: “Liệu tôi có đủ khả năng chăm sóc, nuôi dưỡng và bảo vệ con nuôi trong suốt thời gian dài?” trước khi quyết định.
5. Liên hệ tổng đài tư vấn pháp luật: Nếu có bất kỳ thắc mắc nào, bạn có thể gọi 1900.6588 để được giải đáp miễn phí qua tổng đài, hoặc 090 222 9061 để sử dụng dịch vụ Luật sư tư vấn (có phí).

Câu hỏi thường gặp

Bài viết được tham vấn bởi Luật sư Hoàng Tuấn Vũ, chuyên gia trong lĩnh vực hôn nhân gia đình và nuôi con nuôi. Để được tư vấn chi tiết, vui lòng liên hệ tổng đài 1900.6588.