Quyết định 472/QĐ-BCT 2026: Bạn cần biết gì về tiết kiệm, chống lãng phí?

Ngày 17/3/2026, Bộ Công Thương đã ban hành Quyết định số 472/QĐ-BCT về Chương trình tiết kiệm, chống lãng phí năm 2026. Đây là văn bản có tác động trực tiếp đến hoạt động quản lý, sử dụng ngân sách, tài sản công và bộ máy của toàn ngành Công Thương. Nếu bạn là công chức, viên chức, người lao động thuộc Bộ hoặc doanh nghiệp có quan hệ với ngành Công Thương, đây là văn bản bạn không thể bỏ qua.

Quyết định 472/QĐ-BCT 2026 có hiệu lực khi nào và áp dụng cho ai?

Theo Điều 2 Quyết định số 472/QĐ-BCT do Bộ Công Thương ban hành ngày 17/3/2026, văn bản này có hiệu lực kể từ ngày ký và thực hiện trong năm 2026.

Đối tượng áp dụng được quy định rõ tại Điều 3, bao gồm:

• Thủ trưởng các đơn vị thuộc Bộ Công Thương;
• Công chức, viên chức, người lao động thuộc Bộ Công Thương;
• Các tổ chức và cá nhân có liên quan.

Đáng chú ý, văn bản được ban hành dựa trên căn cứ pháp lý quan trọng là Luật Tiết kiệm, chống lãng phí số 110/2025/QH15 ngày 10/12/2025 — một đạo luật mới được Quốc hội thông qua, tạo cơ sở pháp lý cao nhất cho công tác tiết kiệm, chống lãng phí giai đoạn tới. Bên cạnh đó, Quyết định còn căn cứ vào Nghị quyết số 244/2025/QH15 ngày 13/11/2025 của Quốc hội về kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội năm 2026 và Nghị định số 40/2025/NĐ-CP ngày 26/02/2025 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Công Thương.

Mục tiêu và nhiệm vụ trọng tâm của Chương trình tiết kiệm, chống lãng phí năm 2026 là gì?

Theo Mục I Chương trình ban hành kèm Quyết định 472/QĐ-BCT, công tác tiết kiệm, chống lãng phí được xác định là nhiệm vụ quan trọng, khẩn trương, cấp bách, đảm bảo việc quản lý, sử dụng hiệu quả các nguồn lực của đất nước.

Chương trình đặt ra 9 nhóm nhiệm vụ trọng tâm cụ thể:

1. Phấn đấu thực hiện cao nhất các mục tiêu, nhiệm vụ được Quốc hội, Chính phủ giao trong lĩnh vực công thương;
2. Siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong quản lý tài chính, ngân sách;
3. Quản lý chặt chẽ việc huy động và sử dụng các khoản vốn vay bù đắp bội chi ngân sách nhà nước;
4. Tăng cường quản lý, sử dụng tài sản công đúng tiêu chuẩn, định mức, chế độ;
5. Đẩy mạnh phân bổ, triển khai và giải ngân vốn đầu tư công, loại bỏ dự án kém hiệu quả;
6. Hoàn thành sắp xếp tổ chức tinh gọn bộ máy gắn với tinh giản biên chế;
7. Rà soát khắc phục hạn chế, bất cập trong hệ thống pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí;
8. Ưu tiên nguồn lực cho chuyển đổi số, phát triển khoa học và công nghệ;
9. Tăng cường kiểm tra việc thực hiện chính sách, pháp luật về tiết kiệm, chống lãng phí;
10. Xây dựng văn hóa tiết kiệm, chống lãng phí trong các cơ quan, tổ chức, đơn vị.

Các chỉ tiêu kinh tế cụ thể ngành Công Thương phải đạt năm 2026 là bao nhiêu?

Đây là điểm rất đáng chú ý của Quyết định 472/QĐ-BCT. Khác với nhiều văn bản chỉ nêu định hướng chung, Chương trình đã lượng hóa 7 chỉ tiêu cụ thể mà toàn ngành phải phấn đấu:

• Tốc độ tăng tổng kim ngạch xuất khẩu: 15-16%;
• Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP): 12-14%;
• Tốc độ tăng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng: 13-15%;
• Tăng trưởng thị trường thương mại điện tử B2C: 20-22%;
• Tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử: 60-62%;
• Tổng điện năng sản xuất và nhập khẩu toàn hệ thống: 350-368,1 tỷ kWh;
• Tỷ lệ dự phòng công suất nguồn (không bao gồm điện mặt trời, gió, sinh khối): 21,8%.

Theo đánh giá của các chuyên gia pháp lý, việc cụ thể hóa chỉ tiêu như trên thể hiện quyết tâm chính trị cao của Bộ Công Thương trong việc gắn công tác tiết kiệm, chống lãng phí với kết quả phát triển kinh tế thực chất, tránh tình trạng “đánh trống bỏ dùi”.

Những lĩnh vực nào tập trung tiết kiệm, chống lãng phí trong năm 2026?

Mục II Chương trình xác định rõ các lĩnh vực trọng tâm mà Bộ Công Thương sẽ tập trung triển khai:

1. Hoàn thiện chính sách, pháp luật trên các lĩnh vực quản lý

Vụ Pháp chế được giao chủ trì tham mưu báo cáo tình hình thực hiện, hướng tới việc đổi mới mạnh mẽ công tác xây dựng thể chế theo hướng dân chủ, minh bạch, kịp thời, hiệu quả. Đồng thời, Cục Đổi mới sáng tạo, Chuyển đổi xanh và Khuyến công chủ trì rà soát, sửa đổi, bổ sung hệ thống tiêu chuẩn, định mức, chế độ trong lĩnh vực Công Thương.

2. Tinh gọn bộ máy và xây dựng đội ngũ cán bộ hiệu lực, hiệu quả

Vụ Tổ chức cán bộ chủ trì tham mưu báo cáo tình hình thực hiện các nội dung:

• Sắp xếp, kiện toàn, tinh gọn đầu mối bên trong các cơ quan hành chính và đơn vị sự nghiệp công lập;
• Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo nguyên tắc “địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm”;
• Xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là người đứng đầu đủ phẩm chất, năng lực;
• Đổi mới công tác quản lý cán bộ theo vị trí việc làm;
• Triển khai chính sách thu hút, trọng dụng người có tài;
• Đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác quản lý cán bộ.

3. Quản lý, sử dụng hiệu quả tài nguyên, năng lượng

Chương trình yêu cầu đẩy mạnh quản lý, phân bổ, sử dụng nguồn lực tài chính – ngân sách nhà nước gắn với hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền và nâng cao trách nhiệm người đứng đầu.

Tình huống thực tế: Doanh nghiệp có quan hệ với Bộ Công Thương cần lưu ý gì?

Anh Minh là giám đốc một doanh nghiệp sản xuất trong lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ, có nhiều dự án đang chờ phê duyệt vốn đầu tư công từ nguồn Bộ Công Thương quản lý. Đầu năm 2026, anh nhận thấy quy trình thẩm định dự án của mình chậm hơn so với trước, đồng thời một số hạng mục bị yêu cầu giải trình thêm về hiệu quả đầu tư.

Đây là hệ quả trực tiếp của Quyết định 472/QĐ-BCT. Nhiệm vụ trọng tâm tại điểm đ Mục I yêu cầu “kiên quyết loại bỏ những dự án kém hiệu quả, dự án chưa thật sự cần thiết, cấp bách” và “ưu tiên vốn cho các dự án trọng điểm, cấp bách”.

Do đó, doanh nghiệp cần chuẩn bị hồ sơ dự án chặt chẽ, chứng minh rõ tính cấp bách và hiệu quả kinh tế – xã hội. Việc bổ sung phân tích chi phí – lợi ích, cam kết tiến độ giải ngân và báo cáo tác động sẽ giúp hồ sơ có lợi thế hơn trong quá trình thẩm định.

Lời khuyên từ luật sư

Dựa trên nội dung Quyết định 472/QĐ-BCT và kinh nghiệm tư vấn pháp lý cho các cơ quan, doanh nghiệp trong ngành Công Thương, chúng tôi đưa ra 5 lưu ý quan trọng:

1. Nắm rõ căn cứ pháp lý mới: Luật Tiết kiệm, chống lãng phí số 110/2025/QH15 đã thay thế khung pháp lý cũ. Mọi kế hoạch hành động của cơ quan, đơn vị cần rà soát lại để đảm bảo tuân thủ đúng luật mới.
2. Xác định trách nhiệm người đứng đầu: Chương trình nhấn mạnh trách nhiệm của thủ trưởng đơn vị trong việc xây dựng kế hoạch, tổ chức triển khai, kiểm tra, giám sát và đánh giá. Đây sẽ là cơ sở để xem xét trách nhiệm nếu xảy ra lãng phí.
3. Chuẩn bị hồ sơ dự án đầu tư công kỹ lưỡng: Với định hướng loại bỏ dự án kém hiệu quả, doanh nghiệp và đơn vị cần chứng minh rõ tính cấp bách, hiệu quả và khả năng giải ngân đúng tiến độ.
4. Đẩy mạnh chuyển đổi số: Đây là một trong các nhiệm vụ trọng tâm được ưu tiên nguồn lực. Các đơn vị chủ động ứng dụng công nghệ sẽ có lợi thế trong việc tuân thủ và báo cáo.
5. Tham vấn pháp lý khi cần: Với khung pháp lý mới về tiết kiệm, chống lãng phí, việc tham vấn luật sư chuyên về hành chính, đầu tư công sẽ giúp hạn chế rủi ro pháp lý.

Quyết định 472/QĐ-BCT liên quan đến những văn bản pháp luật nào?

Căn cứ ban hành Quyết định 472/QĐ-BCT bao gồm:

• Luật Tiết kiệm, chống lãng phí số 110/2025/QH15 ngày 10/12/2025 do Quốc hội ban hành;
• Nghị quyết số 244/2025/QH15 ngày 13/11/2025 của Quốc hội về kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội năm 2026;
• Nghị định số 40/2025/NĐ-CP ngày 26/02/2025 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Công Thương;
• Quyết định số 806/QĐ-TTg ngày 22/4/2025 của Thủ tướng Chính phủ về ban hành Chiến lược quốc gia về phòng, chống lãng phí đến năm 2035.

Đáng chú ý, Chương trình còn dẫn chiếu các văn bản chỉ đạo quan trọng như Chỉ thị số 27-CT/TW ngày 25/12/2023 của Bộ Chính trị về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác tiết kiệm, chống lãng phí; Nghị quyết số 98/NQ-CP ngày 26/6/2024 của Chính phủ ban hành Chương trình hành động thực hiện Chỉ thị 27-CT/TW; Nghị quyết số 53/NQ-CP ngày 14/4/2023 về triển khai Nghị quyết số 74/2022/QH15; và Chỉ thị số 08/CT-TTg ngày 17/3/2025 của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh phòng, chống lãng phí, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.