Nghị định 215/2025/NĐ-CP: Quy định mới về di sản văn hóa

Nội dung chính

Nghị định số 215/2025/NĐ-CP, ban hành ngày 04 tháng 8 năm 2025 và có hiệu lực từ ngày 17 tháng 9 năm 2025, là văn bản quy định chi tiết các biện pháp quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị của di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, di sản văn hóa dưới nước, cùng với di sản văn hóa phi vật thể tại Việt Nam. Văn bản này cụ thể hóa các quy định của Luật Di sản văn hóa số 45/2024/QH15, nhằm xây dựng khung pháp lý toàn diện và đồng bộ hơn cho công tác di sản.

Nghị định đặc biệt chú trọng đến di sản văn hóa phi vật thể bằng cách đưa ra các định nghĩa rõ ràng về nhận diện, tư liệu hóa, thực hành, biểu đạt, truyền dạy, tính liên tục, sức sống, bảo vệ và phục hồi. Văn bản này cũng quy định chi tiết các nguyên tắc thực hành, hoạt động nghiên cứu, tư liệu hóa, tổ chức liên hoan, phục hồi di sản, và xây dựng đề án quản lý, bảo vệ di sản văn hóa phi vật vật thể. Ngoài ra, Nghị định còn thiết lập các chính sách hỗ trợ cụ thể cho nghệ nhân và các chủ thể di sản, bao gồm trợ cấp sinh hoạt hàng tháng, bảo hiểm y tế và chi phí mai táng.

Đối với di sản thế giới và di sản văn hóa dưới nước, Nghị định quy định các chỉ số giám sát tình trạng bảo tồn, quy trình báo cáo định kỳ theo Công ước UNESCO 1972, lập và điều chỉnh kế hoạch quản lý, cũng như quy chế bảo vệ. Đặc biệt, đối với di sản văn hóa dưới nước, Nghị định hướng dẫn chi tiết về việc quản lý sau khi phát hiện, các dự án khai quật khảo cổ, bảo vệ di sản trong quá trình khai quật, và xử lý, thẩm định, lưu giữ hiện vật. Văn bản này thay thế nhiều Nghị định trước đây, góp phần thống nhất và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước về di sản văn hóa ở Việt Nam.

Điểm quan trọng

• Quy định chi tiết và toàn diện về quản lý, bảo vệ, phát huy giá trị di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, di sản văn hóa dưới nước và di sản văn hóa phi vật thể.
• Bổ sung các định nghĩa và nguyên tắc rõ ràng cho hoạt động bảo vệ và phát huy di sản văn hóa phi vật thể, bao gồm nghiên cứu, tư liệu hóa, thực hành và phục hồi.
• Thiết lập chính sách hỗ trợ cụ thể cho nghệ nhân nhân dân, nghệ nhân ưu tú và các câu lạc bộ, nhóm thực hành di sản văn hóa phi vật thể (trợ cấp, BHYT, mai táng phí).
• Đồng bộ hóa các quy định về báo cáo quốc gia, kế hoạch quản lý và quy chế bảo vệ di sản thế giới theo tiêu chuẩn UNESCO.
• Cụ thể hóa quy trình quản lý, khai quật và xử lý di sản văn hóa dưới nước.

Đối tượng áp dụng

Nghị định áp dụng cho các cơ quan nhà nước, tổ chức, cộng đồng và cá nhân liên quan đến hoạt động quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị của các loại hình di sản văn hóa và thiên nhiên thế giới, di sản văn hóa dưới nước, di sản văn hóa phi vật thể trong các Danh sách của UNESCO và Danh mục quốc gia, cùng với chính sách đối với nghệ nhân và chủ thể di sản văn hóa phi vật thể.