Thế nào là tạm giam? Thời hạn áp dụng biện pháp tạm giam

Áp dụng biện pháp tạm giam trong điều tra vụ án hình sự

Bộ luật tố tụng hình sự 2015 quy định cụ thể và đầy đủ về các biện pháp ngăn chặn do cơ quan tiến hành tố tụng tiến hành.

Trong đó biện pháp tạm giam để điều tra là biện pháp ngăn chặn có tính chất nghiêm khắc, có vị trí vô cùng quan trọng cho quá trình điều tra, truy tố và xét xử để đảm bảo xử phạt đúng người, đúng tội, không bỏ lọt tội phạm.

Bài viết dưới đây của Luật Quang Huy sẽ phân tích cụ thể về vấn đề này.


1. Mục đích và ý nghĩa của biện pháp tạm giam

Biện pháp tạm giam hay biện pháp ngăn chặn tạm giam là để ngăn chặn không để bị can, bị cáo tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội hoặc có hành vi gây khó khăn cho quá trình điều tra vụ án.

Ngoài ra, việc áp dụng biện pháp này còn có ý nghĩa:

Một là góp phần nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, thể hiện sự kiên quyết của nhà nước trong việc đấu tranh phòng chống tội phạm.

Hai là tạo cơ sở pháp lý vững chắc nhằm đảm bảo sự tôn trọng các quyền cơ bản của công dân được Hiến pháp và pháp luật ghi nhận. Đảm bảo không một công dân nào bị tạm giam trái pháp luật, khi áp dụng biện pháp này không đúng pháp luật quy định, công dân có quyền khiếu nại đến các chủ thể có thẩm quyền.

Ba là là biện pháp hữu hiệu bảo đảm cho hoạt động điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án đạt hiệu quả cao nhất. Ngoài ra, còn đảm bảo cho việc thi hành đúng pháp luật và hiệu lực của bản án đã được tuyên.

Cuối cùng biện pháp này thể hiện tính ưu việt của nhà nước ta.

Đó là biện pháp bảo đảm cho mọi công dân được sống trong xã hội mà quyền và lợi ích hợp pháp của họ được tôn trọng và bảo vệ, tránh được sự tấn công, xâm hại từ phía các đối tượng nhất định, bảo đảm cho mọi công dân yên tâm sinh sống, học tập, làm việc tham gia vào công tác đấu tranh phòng chống tội phạm đạt hiệu quả cao nhất.

Áp dụng biện pháp tạm giam trong điều tra vụ án hình sự
Áp dụng biện pháp tạm giam trong điều tra vụ án hình sự

2. Các căn cứ áp dụng biện pháp tạm giam

Căn cứ Điều 119 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015, những đối tượng sẽ bị áp dụng biện pháp ngăn chặn là tạm giam tạm giữ là:

  • Bị can, bị cáo phạm tội đặc biệt nghiêm trọng và rất nghiêm trọng
  • Có thể áp dụng với người phạm tội nghiêm trọng và ít nghiêm trọng có hình phạt tù lớn hơn hai năm nếu thuộc một trong các trường hợp:
  • Đã bị áp dụng biện pháp ngăn chặn khác nhưng vi phạm;
  • Không có nơi cư trú rõ ràng hoặc không xác định được lý lịch của bị can;
  • Bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã hoặc có dấu hiệu bỏ trốn;
  • Tiếp tục phạm tội và có dấu hiệu tiếp tục phạm tội;
  • Có hành vi mua chuộc, cưỡng ép, xúi giục người khác khai báo gian dối, cung cấp tài liệu sai sự thật; tiêu hủy, giả mạo chứng cứ, tài liệu, đồ vật của vụ án, tẩu tán tài sản liên quan đến vụ án; đe dọa, khống chế, trả thù người làm chứng, bị hại, người tố giác tội phạm và người thân thích của những người này.
  • Bị can, bị cáo về tội ít nghiêm trọng mà Bộ luật hình sự quy định hình phạt tù đến 02 năm nếu họ tiếp tục phạm tội hoặc bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã.

Ngoài ra, đối với bị can, bị cáo là phụ nữ có thai hoặc đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi, là người già yếu, người bị bệnh nặng mà có nơi cư trú và lý lịch rõ ràng thì không tạm giam mà áp dụng biện pháp ngăn chặn khác, trừ các trường hợp:

  • Bỏ trốn và bị bắt theo quyết định truy nã;
  • Tiếp tục phạm tội;
  • Có hành vi mua chuộc, cưỡng ép, xúi giục người khác khai báo gian dối, cung cấp tài liệu sai sự thật; tiêu hủy, giả mạo chứng cứ, tài liệu, đồ vật của vụ án, tẩu tán tài sản liên quan đến vụ án; đe dọa, khống chế, trả thù người làm chứng, bị hại, người tố giác tội phạm hoặc người thân thích của những người này;
  • Bị can, bị cáo về tội xâm phạm an ninh quốc gia và có đủ căn cứ xác định nếu không tạm giam đối với họ thì sẽ gây nguy hại đến an ninh quốc gia.

3. Thời hạn tạm giam đối với bị can, bị cáo

Thời hạn tạm giam bị can để điều tra như sau:

  • Không quá 02 tháng đối với tội phạm ít nghiêm trọng;
  • Không quá 03 tháng đối với tội phạm nghiêm trọng.
  • Không quá 04 tháng đối với tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.

Trường hợp vụ án có nhiều tình tiết phức tạp, xét cần phải có thời gian dài hơn cho việc điều tra và không có căn cứ để thay đổi hoặc hủy bỏ biện pháp tạm giam thì chậm nhất là 10 ngày trước khi hết thời hạn, Cơ quan điều tra phải có văn bản đề nghị Viện kiểm sát gia hạn thêm.

Việc gia hạn được quy định như sau:

  • Đối với tội phạm ít nghiêm trọng có thể được gia hạn tạm giam một lần không quá 01 tháng;
  • Đối với tội phạm nghiêm trọng có thể được gia hạn tạm giam một lần không quá 02 tháng;
  • Đối với tội phạm rất nghiêm trọng có thể được gia hạn tạm giam một lần không quá 03 tháng;
  • Đối với tội phạm đặc biệt nghiêm trọng có thể được gia hạn tạm giam hai lần, mỗi lần không quá 04 tháng.
Thời hạn tạm giam đối với bị can, bị cáo
Thời hạn tạm giam đối với bị can, bị cáo

4. Hủy bỏ biện pháp tạm giam

Căn cứ vào Khoản 1 và khoản 2 Điều 125 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015, việc hủy bỏ biện pháp tạm giam sẽ được áp dụng khi có các cơ sở sau đây:

  • Quyết định không khởi tố vụ án hình sự
  • Quyết định đình chỉ điều tra, đình chỉ vụ án
  • Quyết định đình chỉ điều tra đối với bị can, đình chỉ vụ án đối với bị can
  • Bị cáo được Tòa án tuyên không có tội, miễn trách nhiệm hình sự hoặc miễn hình phạt, hình phạt tù nhưng được hưởng án treo hoặc hình phạt cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ
  •  Trường hợp xét thấy không cần thiết.

Khi hủy bỏ biện pháp tạm giam thì phải có quyết định được phê chuẩn của Viện Kiểm Sát có thẩm quyền. Quyết định này phải được trình bày theo mẫu quyết định hủy bỏ biện pháp tạm giam theo quy định của pháp luật.


5. Cơ sở pháp lý

  • Bộ luật tố tụng hình sự 2015
  • Luật thi hành tạm giữ, tạm giam năm 2015

Trên đây là toàn bộ nội dung về áp dụng biện pháp tạm giam để điều tra vụ án hình sự.

Nếu nội dung tư vấn còn chưa rõ, có nội dung gây hiểu nhầm hoặc bạn có thắc mắc cần tư vấn cụ thể hơn, bạn có thể kết nối tới HOTLINE 19006588 của Luật Quang Huy để được Luật sư tư vấn luật hình sự tư vấn trực tiếp.

Trân trọng./.

Hãy chia sẻ bài viết này vì nó hữu ích và hoàn toàn miễn phí bạn nhé!

5/5 - (3 bình chọn)
Tác giả bài viết